Czy małżonek może się bronić przed egzekucją?

Sąd nadał klauzulę wykonalności przeciw małżonkowi dłużnika. Jeden z małżonków nie zgadza się na egzekucję, podnosząc, że między nimi istnieje rozdzielność majątkowa. Czy taki sposób obrony jest dopuszczalny?

Tak

Przepisy przyznają małżonkom możliwość obrony w drodze powództw przeciwegzekucyjnych, np. przez wykazanie, że umowa majątkowa była skuteczna wobec wierzyciela. Także na podstawie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonek może powoływać się względem osób trzecich na zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, gdy jej zawarcie, a także rodzaj były im wiadome. Jeżeli wierzyciel miał świadomość istnienia umowy rozszerzającej wspólność, egzekucja ze wskazanych składników nie jest dopuszczalna. Badanie tego rodzaju kwestii nie leży jednak w gestii organu egzekucyjnego, lecz sądu rozpoznającego powództwo przeciwegzekucyjne wytoczone przez małżonków. W takiej sytuacji małżonek ma przede wszystkim prawo żądania zwolnienia od egzekucji składników majątku osobistego dłużnika, które na mocy umowy włączone zostały do ich majątku wspólnego. Ciężar dowodu, że wierzyciel wiedział o zawartej między małżonkami umowie, spoczywa na powodzie, czyli małżonku, który skierował sprawę do sądu.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy zadłużony małżonek uzyskał zgodę drugiego na dokonanie określonej czynności prawnej, podjętej także w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W takim przypadku egzekucja po uzyskaniu przeciw małżonkowi dłużnika klauzuli wykonalności na podstawie art. 787 kodeksu postępowania cywilnego może być skierowana do majątku wspólnego małżonków.

Zgodnie z tym przepisem tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. W tym przypadku niedopuszczalne jest jednak zajęcie przedmiotów stanowiących majątek osobisty małżonka dłużnika.

Podstawa prawna

Art. 41 ust 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy do ustanowienia hipoteki niezbędna jest zgoda małżonka?

Jeden z małżonków chce zaciągnąć bez wiedzy drugiego kredyt na inwestycję w nową firmę. Bank zażądał ustanowienia hipoteki na wspólnej nieruchomości. Czy zgoda drugiego małżonka jest niezbędna?

Tak

Na dokonanie czynności prawnej prowadzącej m.in. do obciążenia nieruchomości potrzebna jest zgoda współmałżonka. Gdyby umowa kredytu została zawarta bez wymaganej zgody, drugi małżonek powinien ją potwierdzić. Bez tego czynność prawna nie będzie ważna. Zgoda może zostać wyrażona przed dokonaniem czynności lub w trakcie jej realizowania. Dopuszczalne jest też potwierdzenie umowy, czyli wyrażenie zgody już po jej zawarciu. Potwierdzenie nie może dotyczyć jednostronnych czynności prawnych. Nie można przymusić małżonka, nawet na drodze sądowej, aby potwierdził wcześniej zawartą umowę. Odmowa potwierdzenia umowy nie wymaga zachowania szczególnej formy.

Małżonek, którego zgoda była potrzebna do zawarcia umowy, ma prawo wnieść powództwo o ustalenie jej ważności z powodu zawarcia jej bez wymaganej zgody. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przy dokonywaniu czynności związanych z zarządem majątkiem wspólnym wymaga również zgody drugiego małżonka. Potrzebna jest ona m.in. do obciążenia nieruchomości czy nabycia przedsiębiorstwa.

Większość banków żąda dostarczenia zgody małżonka na zaciągnięcie zobowiązania powyżej pewnej kwoty niezależnie od wyrażenia zgody na obciążenie nieruchomości.

Podstawa prawna

Art. 37 ustawy z 25 lutego 1964 r. –Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy za błędy w czasie egzekucji zapłaci komornik?

W czasie egzekucji komornik zarekwirował auto wchodzące w skład osobistego majątku męża. Okazałam dokumenty wskazujące na to, że nie może ono podlegać egzekucji. Okazało się też, że w czasie zajmowania zostało ono uszkodzone. Czy mogę wystąpić do komornika o odszkodowanie?

Tak

Osoba, która poniosła szkodę wskutek bezprawnych działań komornika, może ubiegać się o odszkodowanie. Zgodnie z ustawą o komornikach sądowych i egzekucji komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Podstawą odpowiedzialności komornika jest wyłącznie bezprawność jego działania. Poszkodowany musi wykazać naruszenie przepisów przez komornika i określić wysokość szkody i związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem a szkodą.

Podstawa prawna

Art. 23 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2006 r. nr 167, poz. 1191 z późn. zm.).