Komu w drogę, temu… kawa!
Wakacje to czas intensywnych wyjazdów i nieodłączne wzmożenie ruchu na polskich drogach. To niestety również wyższe statystyki wypadków. Choć za większość z nich odpowiada brawura i łamanie przepisów, latem łatwiej o zaśnięcie za kierownicą czy problemy z koncentracją. Upał spowalnia nasz napęd, dlatego przed każdą letnią podróżą samochodem warto sięgnąć po pobudzającą filiżankę kawy. Obecna w niej kofeina stymuluje układ nerwowy, poprawia jasność umysłu i zmniejsza uczucie senności. W badaniach na symulatorze jazdy po autostradzie dowiedziono na przykład, że kawa przyśpiesza czas reakcji kierowców i zwiększa odczuwalną przez nich jakość prowadzenia pojazdu w monotonnych warunkach [1]. Z kolei kierowcy zawodowi, pracujący na nocnej zmianie, o połowę rzadziej powodują wypadki, gdy w ciągu dnia spożyli ponad 220 mg kofeiny [2]. Do pokonania zmęczenia i zwiększenia czujności na mniej więcej 4 godziny wystarczy jedna mała filiżanka kawy, czyli 75 g kofeiny [3].
Kawa dla rowerzystów – na lepszą wydolność
W Polsce od kilku lat trwa prawdziwy rowerowy boom – jesteśmy jednym z europejskich liderów jeśli chodzi o korzystanie z tej formy ruchu [4]. Liczba ścieżek rowerowych w naszym kraju rośnie, co sprawia, że w wakacje chętnie ruszamy za miasto na dwóch kółkach. Jadąc w trasę rowerem również powinniśmy wypić wcześniej kawę, bo może podnosić ona wydolność organizmu, a 1 filiżanka na 20-30 minut przed wysiłkiem fizycznym pozwala uprawiać sport dłużej aż o 30 proc. [5]. Niedawne badania dowiodły, że u cyklistów 3 mg kofeiny na 1 kg ciała poprawia znacząco wyniki na dłuższych, przynajmniej 5-kilometrowych dystansach [6]. To działanie kawa również zawdzięcza kofeinie, która oddziałuje na receptory adenozyny w mózgu, przez co zwiększa produkcję adrenaliny, a także przepływ krwi do serca i mięśni. Pijąc kawę, nawet w upale wolniej odczuwamy zmęczeniowy ból mięśni, a wszystko to dzieje się bez szkody dla naszej równowagi wodno-elektrolitowej [7].
Relaks z kawą w domu i w kurorcie
Latem siłą rzeczy rośnie popularność kaw mrożonych, takich jak frappe czy freddo, a także wszelkiego typu innowacji, jak popularny ostatnio napój kawowy cold brew. Niektórzy chętnie sięgają wtedy po kawowe desery (kawę z czekoladą, bitą śmietaną itd.), choć nie brakuje też amatorów klasycznego, gorącego naparu, a przyzwyczajeni do upałów Włosi twierdzą, że na lato nie ma nic lepszego niż szybkie espresso. Niezależnie od tego, który rodzaj kawy najbardziej nam odpowiada o tej porze roku, chwila dla siebie z kawą może być świetną formą wakacyjnego relaksu. Z jednej strony już sama przerwa na kawę to okazja do odpoczynku, z drugiej – kawa relaksuje nas swoimi aromatami. W wyniku prażenia ziaren kawowca wytwarza się aż 40 aromatów, które podczas picia docierają do mózgu. Tam stymulują nasz układ limbiczny, odpowiedzialny za odbiór smaków i zapachów, a także powiązany z emocjami. Badania dowiodły, że picie kawy przywołuje miłe wspomnienia, podobnie zresztą jak już samo otwieranie opakowania z kawą czy jej parzenie [8]. Zapach kawy działa relaksująco i odprężająco, a nieduże ilości spożywane regularnie w ciągu dnia poprawią nam nastrój i w pracy, i na urlopie [9].
Ile kaw można wypić w upał?
Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, bo każdy organizm inaczej reaguje w upał na działanie kofeiny. Zależy to od płci, wieku, przyjmowanych leków, chorób i wielu innych czynników (np. aktywności fizycznej). Dlatego warto słuchać swojego organizmu, ale jednocześnie nigdy nie przekraczać 5 filiżanek czyli 400 mg kofeiny dziennie. Tę ilość uznano za bezpieczną dla organizmu. 3 do 5 filiżanek na co dzień to tzw. umiarkowana ilość kawy, która może wpływać pozytywnie na wiele funkcji w organizmie [10], a nawet wspierać profilaktykę chorób cywilizacyjnych [11]. Pamiętajmy więc o kawie w te wakacje i pijmy ją codziennie, niezależnie od pory roku.
„Kawa i zdrowie" to program informacyjno-edukacyjny, zainicjowany w 2017 r. pod patronatem Instytutu Żywności i Żywienia (obecnie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego Instytutu Badawczego) przez Fundację „Żywność, Aktywność Fizyczna i Zdrowie”. Jego celem jest promocja walorów zdrowotnych kawy oraz zmiana sposobu jej postrzegania poprzez obalanie mitów i przedstawianie faktów opartych na badaniach naukowych. Obiektywne i aktualne informacje na temat właściwości kawy oraz jej miejsca w codziennej diecie przekazywane są za pomocą strony internetowej www.kawaizdrowie.pl. Motywem przewodnim kampanii jest hasło „Od 3 do 5 filiżanek kawy dziennie. Codziennie. Dla zdrowia”, wynikające z opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), która mówi, że bezpieczne dla zdrowia, dzienne spożycie kofeiny to ok. 400 mg, czyli mniej więcej od 3 do 5 filiżanek kawy. Działania Programu wspiera naukowa Rada Ekspertów.
