Mięśnie macicy i wiązadła ją podtrzymujące rozciągają się. Mogą pojawić się więc przykre bóle brzucha o charakterze: skurczu lub kłucia. Zwykle mijają szybko, ale mogą także trwać dłużej. Najczęściej pojawiają się przy wstawaniu z łóżka lub podczas kaszlu. Znaczną ulgę powinien przynieść odpoczynek w wygodnej pozycji.

W drugim trymestrze dużo ciężarnych skarży się także na przejściowe kłopoty z pamięcią i koncentracją. Wiele kobiet promienieje szczęściem i odczuwa ogromny przypływ energii. Ale są też takie, u których narasta zmęczenie, rozdrażnienie, pojawiają się pierwsze obrzęki stóp i rąk.

Co się dzieje z Twoim dzieckiem

Maluszek ma już linie papilarne na opuszkach palców. Cyganka mogłaby mu powróżyć z linii życia i głowy. Szpik kostny rozpoczyna produkcję krwinek. U dziewczynek tworzą się jajowody, macica, pochwa, wargi sromowe. W 18. tygodniu życia dziecka, podczas badania USG można wykryć ewentualne wady w budowie i funkcjonowaniu serca. Tydzień później wykształcone są już płuca, ale oddychać jeszcze nie potrafią. Dziecko trenuje tę umiejętność wpuszczając i wypuszczając wody płodowe. Dobrym ćwiczeniem na przeponę jest czkawka, którą mama czasem czuje jako rytmiczne pulsowanie w brzuchu. Na skórze dziecka swoją pracę rozpoczynają gruczoły łojowe, tworząc maź płodową, która ma skład podobny do leczniczych kremów. Chroni delikatną skórę dziecka przed działaniem wodnego środowiska, w którym żyje. U stóp zaczynają się formować maleńkie paznokcie. Pod koniec 5. miesiąca dziecko ma długość dużego banana, mierzy około 18 cm i waży 300 gram.

Twoje badania:

• Kontrolna wizyta u ginekologa (lekarz określi m.in wymiary i kształt macicy)
• USG (tzw. połówkowe - najważniejsze w czasie ciąży. Ponieważ wszystkie narządy dziecka są już wykształcone, lekarz bada czy rozwinęły się prawidłowo. Sprawdzi też, czy ilość płynu owodniowego jest prawidłowa i jeśli będziecie chcieli i maluch odpowiednio się "ustawi"- określi płeć dziecka.)
• Analiza krwi (morfologia, przeciwciała odpornościowe, badanie poziomu cukru po spożyciu glukozy)

Pierwsze ruchy dziecka

Jeśli masz drobną budowę ciała albo zostaniesz mamą po raz kolejny, być może pierwsze odczuwalne ruchy masz już za sobą. To największe wzruszenie, jakie odczuwa kobieta oczekująca narodzin dziecka. Z kolei brak tych objawów budzi ogromny niepokój. Nie ma reguły, kiedy dokładnie powinno zacząć się odczuwać pierwsze ruchy. Przyjmuje się, że między 14, a 26 tygodniem ciąży, choć najczęściej zdarza się to między18 a 22, jeśli 20 tydzień minął, a Ty nie czujesz ruchów dziecka i jesteś tym zaniepokojona, możesz poprosić lekarza o skierowanie na USG. Ale jeśli czynność serca płodu jest wyraźna, możesz w spokoju czekać. Odczuwanie ruchów dziecka zmienia się. Na początku czujesz coś na kształt "bąbelków" (niektóre kobiety są przekonane, że to ruchy jelit). Później masz wrażenie, że w twoim brzuchu pływa żaba, w końcu wyczuwasz wyraźne puknięcia od wewnątrz. Z kolei w zaawansowanej ciąży wyraźnie czujesz, kiedy maluch obraca się, wypina pupkę czy wypycha kolanko. Każde dziecko ma swój rytm dnia. Większość jednak uaktywnia się wieczorem, w nocy i wczesnym rankiem. Aktywność płodu może wzrastać po zjedzeniu posiłku. Kiedy powinnaś się niepokoić? Zawiadom lekarza, jeśli nie poczujesz żadnego ruchu przez dobę, lub gdy ruchy stają się gwałtowne. Pamiętaj jednak, że dzieci są najbardziej ruchliwe między 24 a 26 tygodniem ciąży. Później nie mają w macicy już tyle miejsca, by fikać koziołki, prostują więc nogi, ręce, przeciągają się, wiercą. Niektóre ruchy możesz odczuwać jako bolesne, są to jednak niedogodności, które na pewno zniesiesz cierpliwie i tak naprawdę szczęśliwa, że dziecko daje znak o swoim istnieniu.

Rośnie brzuch, ale i apetyt

Pod koniec drugiego trymestru możesz coraz częściej odczuwać głód. Wiele kobiet popełnia błąd, objadając się bez umiaru. Myślą, że i tak przytyją dlatego nie ma sensu zwracać uwagi na dietę. Nie możesz się głodzić ani odmawiać sobie tego, co najbardziej masz ochotę, ale dobrze jest narzucić sobie pewne zasady. Ty i dziecko jesteście teraz jednym. To, co jesz, je i ono. Twoja dieta jest ważna dla rozwoju i zdrowia malucha. Potrzebujecie białka, wapnia, żelaza, kwasu foliowego, witaminy C, cynku. Za chwilę będziesz miała za sobą połowę ciąży. Zwiększy się Twoje zapotrzebowanie na kalorie. Kości malucha domagają się wapnia, układ nerwowy kwasu foliowego, krew żelaza, a komórki białka. Aby żelazo było dobrze przyswajalne, konieczna jest witamina C, a żeby kwas foliowy łatwiej przeniknął do organizmu dziecka, potrzeba cynku. To jest skomplikowane tylko z pozoru. Wystarczy wiedzieć, co zawierają poszczególne produkty i zbilansować dietę. Jak to zrobić? (czytaj więc: link do tekstu dieta w ciąży)

Nie mam co na siebie włożyć

Dżinsy i inne dopasowane ubrania dawno leżą zapomniane. Koszule przyszłego tatusia też przestają wystarczać. Najwyższy czas, byś pomyślała o ubraniach ciążowych. Nie kupuj ich zbyt wiele, bo zobaczysz, że tych kilka miesięcy szybko minie. Lepiej zainwestować w ubranie dobrej jakości z przepuszczającej powietrze tkaniny. Praktyczne ubrania ciążowe rosną z twoim brzuchem, dzięki regulowanej talii. Sprezentuj sobie dwa stroje wyjściowe, kilka sportowo-domowych. Wygodne są spodnie z szerokim bawełnianym pasem, kopertowe bluzki, sukienki szmizjerki. Nie rezygnuj z ulubionego stylu, kolorów. Czuj się zadbana.
Spraw sobie wygodną bieliznę. Biustonosz powinien być numer, dwa większy, bawełniany na szerokich ramiączkach. Unikaj majtek i rajstop uciskających brzuch.

Co możesz odczuwać?

• Zawroty głowy i omdlenia
Takie dolegliwości są najczęściej efektem gwałtownych spadków ciśnienia krwi, mogą też być objawem niskiego poziomu cukru.
1. Zawsze noś przy sobie coś do jedzenia. Jeśli masz zbyt długie przerwy między posiłkami, poziom cukru gwałtownie słabnie. Żeby temu zapobiec, noś przy sobie przekąski: rodzynki, orzeszki czy herbatniki.
2. Nigdy gwałtownie nie wstawaj z kanapy czy fotela. Gwałtowne poderwanie się sprawia, że krew odpływa z naczyń mózgu, co sprawia, że kręci Ci się w głowie.
3. Jeśli czujesz, że robi Ci się słabo, wyjdź z dusznego pomieszczenia albo otwórz okno, jeśli możesz, usiądź z nogami uniesionymi do góry albo włóż głowę między kolana.
UWAGA: jeśli omdlenia zdarzają się często, koniecznie poinformuj o tym lekarza prowadzącego. Częste objawy mogą być objawem ciężkiej anemii albo innego schorzenia

• Krwawienia z dziąseł i nosa
Krwawienia są objawem działania hormonów ciążowych, które dostają się w dużych stężeniach do krwi, powodując obrzęki i przekrwienie śluzówki. Nie stosuj żadnych kropli do nosa, bo to tylko może zaszkodzić dziecku. Kup natomiast nawilżacz powietrza, szczególnie jeśli jesteś w ciąży zimą - centralne ogrzewanie bardzo wysusza śluzówkę. Pij również dużo płynów.

• Obrzęki stóp i kostek
Stopy i kostki puchną u mniej więcej 75 procent ciężarnych, szczególnie podczas upałów i po dłuższym czasie stania, chodzenia lub siedzenia w jednej pozycji. Aby złagodzić dolegliwości, noś wygodne buty, staraj się odpoczywać z uniesionymi nogami, i jak najczęściej śpij na lewym boku.
Jeśli zauważysz, że nagle puchniesz "cała" (tzn. oprócz stóp i kostek puchną Ci ręce, twarz) lub obrzęk utrzymuje się nawet po nocnym odpoczynku- koniecznie powiadom o tym lekarza. Obrzęki, gwałtowny przyrost ciężaru ciała, nadciśnienie i białko w moczu mogą świadczyć o stanie przedrzucawkowym (link: co to jest stan przedrzucawkowy)

• Bóle pleców
Są najczęściej wynikiem rozluźniania stawów biodrowo- krzyżowych. Stawy te są zazwyczaj nieruchome, podczas ciąży rozluźniają się, bo to umożliwi dziecku łatwiejsze przejście przez kanał rodny. To oraz powiększony brzuch zaburzają poczucie równowagi. Kobieta, by temu zapobiec, "wygina" plecy, co skutkuje bólem.
Jak sobie z tym radzić?
1. Dbaj o to, by za dużo nie przytyć. Każdy kilogram dodatkowo obciąża kręgosłup.
2. Nigdy niczego nie podnoś gwałtownie. Jeśli plecy bolą cię często, najlepiej w ogóle unikaj noszenia ciężarów. Jeśli już nosisz zakupy - nie obciążaj tylko jednej ręki, siatki noś w obu, tak, żeby "wyrównać" obciążenie
3. Zrezygnuj z wysokich obcasów. Niewskazane jest też obuwie zupełnie płaskie, bo nie "wspiera" stopy. Najlepsze będą buty, które mają szeroki, niski obcas.
4. Unikaj długiego stania.
5. Naucz się prawidłowo siedzieć - unikaj ławek i krzeseł bez oparcia, nie zakładaj nogi na nogę, niech krzesło, na którym siadasz zawsze ma poręcze.
6. Staraj się chodzić na spacery, codziennie rób też proste ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie brzucha.

Co Cię może niepokoić

• poronienie
Po upłynięciu trzeciego miesiąca, ryzyko poronienia jest już znacznie niższe. Jednak zdarza się utrata płodu między między 12, a 20 tygodniem ciąży. Najczęściej jednak nie dzieje się to nagle i bez wyraźnej przyczyny. W pierwszym trymestrze przyczyną poronienia najczęściej jest sam płód, który jest zbyt słaby, by przeżyć. Za poronienia późniejsze obwinia się zwykle łożysko, które może przedwcześnie oddzielić się od macicy, być nieprawidłowo zagnieżdżone czy nie wydzielać odpowiedniej ilości hormonów. Czasem przyczyna jest związana bezpośrednio z matką- zażywanymi lekami, ciężką, nieleczoną infekcją, nieprawidłowo zbudowaną macicą czy przedwcześnie rozwierającą się szyjką.
Jakie są objawy poronienia w drugim trymestrze? Utrzymujące się przez parę dni różowe lub brunatne upławy o nieprzyjemnym zapachu są niebezpiecznym sygnałem. Nie wpadaj jednak w panikę, bo niekoniecznie musi to świadczyć o czymś złym.
Jeśli natomiast zaczniesz odczuwać wyraźne skurcze czy zauważysz plamienia- koniecznie jedź do szpitala.

• hemoroidy
Hemoroidy to poszerzone naczynia żylne występujące w okolicy odbytu lub w jego wnętrzu. Powstają wskutek utrudnionej drogi odpływu krwi z okolic narządów miednicy, spowodowanej rozrastaniem się macicy i uciskiem, jaki wywiera ona na główne żyły jamy brzusznej. Jak sobie z tym radzić?
1. Śpij z nogami uniesionymi do góry (możesz podłożyć sobie poduszkę).
2. Również w ciągu dnia odpoczywaj z nogami uniesionymi do góry.
3. Pij dużo płynów oraz jedz potrawy bogate w błonnik.
4. Nie siedź przez dłuższy czas w tej samej pozycji.
5. Na bolące miejsca z hemoroidami przykładaj woreczki z lodem lub zimne okłady.

• zmiany pigmentacji skóry
Większość kobiet mniej więcej w tym czasie (to może się również zdarzyć w późniejszych miesiącach) zauważy na swoim brzuchu pionową , ciemną linię. Nie ma jednak powodów do niepokoju, bo to tylko kolejny efekt zmian hormonalnych. Ta kreska, normalnie niewidoczna biegnie od środka brzucha do spojenia łonowego. W ciąży, pod wpływem zwiększonej pigmentacji staje się wyraźna. Zniknie po kilku, kilkunastu tygodniach po porodzie. Podobnie jak inne przebarwienia, które mogą Cię martwić, które mogą pojawić się na twarzy, szczególnie u kobiet mających ciemną karnację. Nie stosuj wybielających preparatów kosmetycznych, bo to nie przyniesie żadnego efektu. Staraj się unikać słońca, bo ono nasila jeszcze przebarwienia. Jeśli jest lato, a Ty dużo czasu spędzasz na dworze - używaj specjalnych kremów z filtrem, a na głowę nakładaj chustkę lub kapelusz.
Pamiętaj też o kwasie foliowym. Brak tej witaminy w organizmie jest jedną z przyczyn przebarwień skóry.

• nisko usadowione łożysko
Część kobiet na połówkowym USG wpada w panikę, bo słyszy od lekarza, że łożysko jest "nisko usadowione", czyli zlokalizowane w pobliżu macicy. Tymczasem nie ma powodu do niepokoju, w miarę upływu czasu macica się rozciąga, a łożysko przesuwa w górę. Podczas następnego USG najprawdopodobniej wszystko będzie już w porządku. Jeśli tak się nie stanie i łożysko cały czas będzie nisko zlokalizowane (lekarze nazywają to wtedy łożyskiem przodującym, ale to się zdarza tylko u 1 proc. kobiet) i będzie zakrywało ujście macicy - lekarz najprawdopodobniej zadecyduje o cesarskim cięciu

Aktywność fizyczna
Jeśli dobrze się czujesz i z Twoją ciążą wszystko jest w porządku, nie ma powodu, żebyś rezygnowała z aktywności fizycznej. Najważniejsze, żebyś zachowała umiar i rozwagę. To znaczy - nie nadwyrężała się na siłowni czy na basenie. Natomiast umiarkowane ćwiczenia są nie tylko bezpieczne, ale korzystne dla Ciebie ( utrzymujesz dobrą formę, nie dopuszczasz do pojawiania się nadwagi, zapobiegasz bólom kręgosłupa, zaparciom) i dziecka. Staraj się jednak unikać biegania, czy jeżdżenia konno. Najlepszy będzie basen. Ostatnio bardzo modne są specjalne programy fitness dla kobiet w ciąży.