Kiedy i dlaczego owady atakują ludzi
Choć gzy kojarzą się przede wszystkim z bolesnymi ukąszeniami, nie wszystkie osobniki żywią się krwią. Gzy pobierają również pyłek i nektar, a tym samym pełnią ważną funkcję w ekosystemie. Przyczyniają się do zapylania roślin i wspierają bioróżnorodność. Problemem dla ludzi są przede wszystkim samice gzów. Potrzebują one co najmniej jednego krwawego posiłku, aby rozwinąć jaja. To właśnie dlatego atakują inne ssaki, w tym człowieka. W Polsce występuje około 60 gatunków gzów, ale nie wszystkie są zainteresowane gryzieniem ludzi.
Gzy szczególnie chętnie wybierają duże, ciepłe i ciemne obiekty. Z tego powodu często można spotkać je w pobliżu koni i bydła. Człowiek również może stać się ich celem, zwłaszcza podczas ruchu. Owady przyciąga między innymi zapach potu oraz dwutlenek węgla wydychany przez człowieka. Znaczenie ma także ruch. Osoba biegnąca, jadąca na rowerze czy spacerująca może być dla gza bardziej atrakcyjnym celem niż ktoś, kto pozostaje nieruchomy. Dodatkowo znaczenie ma kolor - ciemne obiekty są dla tych owadów bardziej interesujące.
Ukąszenie gza: ból, swędzenie i krwawienie
Za wyjątkową bolesność ukąszenia odpowiada sposób, w jaki gzy pobierają krew. Komar przebija skórę cienką strukturą aparatu gębowego, natomiast giez rozrywa jej powierzchnię. Następnie owad pobiera krew, która sączy się z powstałej rany. Dlatego ukąszenie jest odczuwalne niemal natychmiast. Po ukąszeniu może pojawić się nie tylko ból, ale także intensywne swędzenie. Charakterystyczne jest również to, że rana może przez pewien czas krwawić. Gzy wprowadzają do niej substancję przeciwkrzepliwą, która zapobiega szybkiemu zamknięciu się miejsca ukąszenia. Dużym problemem może być drapanie miejsca po ukąszeniu. Uszkodzona skóra jest wtedy bardziej narażona na przedostanie się bakterii, co może prowadzić do wtórnego zakażenia. W przypadku niektórych osób może wystąpić również reakcja alergiczna.
Najprostszym sposobem postępowania po ukąszeniu jest schłodzenie miejsca. Zaleca się przyłożenie na około 10–15 minut woreczka z lodem owiniętego w materiał. Nie należy przykładać lodu bezpośrednio do skóry. Ważne jest także utrzymywanie rany w czystości. Miejsce ukąszenia należy oczyścić, a następnie pozostawić w spokoju, unikając drapania.
Jak zmniejszyć ryzyko ukąszenia przez gza latem
Gzy są najbardziej aktywne w ciepłe, wilgotne dni, przy spokojnym wietrze. Główny sezon na gzy przypada na okres od maja do września, a największej aktywności można spodziewać się w czerwcu i lipcu. W zależności od gatunku owady mogą być aktywne również w sierpniu. Ryzyko ukąszenia można ograniczyć odpowiednim strojem. Szczególnie pomocne są jasne, długie i luźne ubrania wykonane z gęsto tkanego materiału. Cienka tkanina nie stanowi dla gza wystarczającej bariery, ponieważ owad może być w stanie ją przegryźć. Warto pamiętać, że popularne środki odstraszające komary nie muszą zapewnić równie dobrej ochrony przed gzami. Wynika to z faktu, że gzy kierują się nie tylko zapachem, ale również kształtem i ruchem potencjalnej ofiary.
Gzy szczególnie często występują w miejscach, gdzie mogą znaleźć odpowiednie warunki do rozwoju. Ich larwy potrzebują wilgotnej gleby, dlatego owady można spotkać w pobliżu jezior i innych zbiorników wodnych, na podmokłych łąkach, bagnach, wilgotnych terenach leśnych oraz pastwiskach. Ich obecność jest również związana z występowaniem koni i bydła. W pobliżu stajni i pastwisk stosuje się czasami specjalne pułapki na gzy. Wykorzystują one fakt, że owady przyciągają duże, ciemne i nagrzewające się w słońcu obiekty. Takie rozwiązania mogą w pewnym stopniu ograniczać liczbę gzów na określonym terenie, ale nie gwarantują ochrony ludzi przed ukąszeniami. Co więcej, pułapki mogą stanowić zagrożenie dla innych owadów. Wśród schwytanych osobników mogą znaleźć się dzikie pszczoły, motyle i inne muchówki, w tym gatunki objęte ochroną. Dlatego stosowanie takich urządzeń powinno być dobrze przemyślane.
Najlepszą ochroną przed gzami pozostaje więc ograniczenie przebywania w miejscach ich największej aktywności, szczególnie w ciepłe i wilgotne dni, oraz noszenie jasnych, długich ubrań. Jeśli jednak dojdzie do ukąszenia, najważniejsze jest schłodzenie rany, utrzymanie jej w czystości i unikanie drapania.
Autorka specjalizująca się w tworzeniu i redagowaniu treści dotyczących zdrowia, dobrego samopoczucia i stylu życia. Tworzy teksty, które mają na celu nie tylko zaciekawić, ale też pomóc Czytelnikom lepiej dbać o siebie - bez nadmiaru medycznego żargonu, za to z naciskiem na rzetelność i prosty przekaz.