Jeszcze kilka lat temu sztuczna inteligencja kojarzyła się przede wszystkim z generatorami tekstu, obrazów i prostymi chatbotami. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. AI coraz częściej nie tylko odpowiada na pytania, ale również wykonuje konkretne zadania, analizuje dane, obsługuje klientów, tworzy oprogramowanie, kontroluje procesy przemysłowe i wspiera pracowników w codziennych obowiązkach. Zmiana jest szczególnie widoczna w dużych firmach. Automatyzacja obejmuje magazyny, centra logistyczne, banki, sklepy, firmy technologiczne, telekomunikację, a nawet zawody, które przez lata uchodziły za stosunkowo bezpieczne. Pytanie nie brzmi już więc: czy sztuczna inteligencja zmieni rynek pracy? Pytanie brzmi: jak bardzo go zmieni i kto najbardziej odczuje tę transformację.
AI wkracza do miejsc pracy
Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów są nowoczesne centra logistyczne. W magazynach pracują tysiące maszyn, które sortują, przenoszą, skanują i magazynują produkty. Coraz więcej z tych urządzeń korzysta z systemów sztucznej inteligencji, dzięki czemu mogą działać bardziej autonomicznie. Nie oznacza to jednak, że człowiek natychmiast znika z takiego środowiska. Przeciwnie - w wielu miejscach ludzie nadal wykonują zadania, których maszyny nie potrafią realizować równie sprawnie. To właśnie może być najważniejszą cechą nadchodzącej rewolucji. AI nie zawsze zastępuje całe stanowisko. Częściej przejmuje poszczególne zadania wykonywane dotychczas przez człowieka. Pracownik może dzięki temu poświęcić więcej czasu na czynności wymagające doświadczenia, podejmowania decyzji czy elastycznego reagowania na nietypowe sytuacje.
Sztuczna inteligencja przestaje być tylko chatbotem
Największa zmiana polega na tym, że AI zaczyna działać bardziej samodzielnie. Tak zwani agenci AI mogą wykonywać ciągi powiązanych ze sobą czynności, zamiast jedynie odpowiadać na pojedyncze polecenia. W firmach technologicznych systemy tego typu mogą między innymi analizować zgłoszenia klientów, zbierać informacje, przygotowywać odpowiedzi czy obsługiwać procesy administracyjne. W niektórych przedsiębiorstwach sztuczna inteligencja przejmuje nawet dużą część obsługi sporów dotyczących płatności. System analizuje zgłoszenie, wyszukuje potrzebne informacje i przygotowuje dokumentację. Dzięki temu pracownicy nie muszą zajmować się żmudną papierkową robotą. Podobny kierunek widoczny jest w handlu. AI może analizować zapasy, przewidywać zapotrzebowanie, pomagać w ustalaniu cen czy wspierać sprzedawców w prowadzeniu działalności.
Którym zawodom sztuczna inteligencja zagraża najbardziej
Skala zmian może być ogromna. Według danych szacuje się, że prawie 40 proc. miejsc pracy na świecie jest w różnym stopniu narażonych na wpływ sztucznej inteligencji. W krajach wysoko rozwiniętych odsetek ten może być jeszcze wyższy. Nie oznacza to jednak, że 40 proc. ludzi straci pracę. Część stanowisk może zostać częściowo zautomatyzowana, podczas gdy inne zostaną wzmocnione przez AI. Technologia może przejąć rutynowe obowiązki, a człowiek nadal będzie odpowiadał za decyzje, kontakty z innymi ludźmi czy zadania wymagające doświadczenia. Szczególnie podatne na automatyzację mogą być prace powtarzalne, oparte na przetwarzaniu informacji i wykonywaniu według określonych schematów. Dotyczy to między innymi części stanowisk biurowych, obsługi klienta, administracji czy prostszych zadań związanych z programowaniem.
Jednym z najbardziej zaskakujących przykładów jest branża IT. Przez lata programowanie uchodziło za zawód przyszłości i jedną z najlepiej zabezpieczonych profesji. Tymczasem generatywna AI potrafi dziś tworzyć znaczną część kodu komputerowego. Człowiek nie zawsze musi już ręcznie pisać każdą linijkę programu. Wystarczy opisać, co chce osiągnąć, a system może przygotować odpowiednie rozwiązanie. To nie oznacza końca zawodu programisty. Zmienia się jednak jego charakter. W przyszłości większe znaczenie mogą mieć osoby, które potrafią projektować całe systemy, kontrolować pracę AI i oceniać jakość wygenerowanego kodu. Jednocześnie może zmniejszyć się zapotrzebowanie na osoby wykonujące najprostsze zadania programistyczne. To ważna lekcja również dla innych zawodów: największym zagrożeniem może być nie sama sztuczna inteligencja, lecz brak umiejętności dostosowania się do nowych warunków.
Historia technologii pokazuje, że automatyzacja nie zawsze prowadzi do trwałego zaniku pracy. Komputery, Internet i smartfony zlikwidowały część dawnych obowiązków, ale jednocześnie stworzyły całe nowe branże i zawody. Podobny scenariusz może powtórzyć się w przypadku sztucznej inteligencji. W wielu firmach technologia pozwala pracownikom wykonywać więcej zadań w krótszym czasie. Przykładem są przedsiębiorstwa korzystające z AI do obsługi klientów, przygotowywania ofert czy analizy dokumentów. W efekcie pracownik może zamiast zajmować się powtarzalnymi czynnościami skoncentrować się na bardziej wymagających zadaniach. To szczególnie istotne w branżach, w których brakuje ludzi. Jeżeli AI pozwala fachowcowi zaoszczędzić kilka godzin tygodniowo na dokumentacji, może on przeznaczyć ten czas na właściwą pracę.
Człowiek wciąż ma przewagę
Mimo ogromnego rozwoju AI istnieją zadania, w których człowiek nadal ma przewagę. Maszyna może być niezwykle szybka w analizowaniu danych, ale nie zawsze dobrze radzi sobie z sytuacjami nietypowymi. Człowiek potrafi wykorzystać zdrowy rozsądek, doświadczenie i intuicję, a także dostosować się do zmieniających się warunków. W pracy często trzeba również jednocześnie wykonywać kilka różnych czynności, rozmawiać z innymi osobami i reagować na sytuacje, których wcześniej nie przewidziano. Dlatego najbardziej prawdopodobny wydaje się model hybrydowy, w którym człowiek i AI współpracują.
Prognozy dotyczące przyszłości są bardzo różne. Jedni ostrzegają przed falą zwolnień i gwałtownym wzrostem bezrobocia. Inni przewidują, że AI zwiększy produktywność gospodarki i pozwoli ludziom pracować mniej. Na razie trudno jednoznacznie rozstrzygnąć, który scenariusz się spełni. Firmy rzeczywiście inwestują ogromne pieniądze w sztuczną inteligencję, ponieważ liczą na wzrost wydajności i ograniczenie kosztów. Jednym ze sposobów uzyskania oszczędności może być redukcja zatrudnienia. Z drugiej strony sama technologia nie gwarantuje automatycznie wzrostu produktywności. Jej skuteczne wdrożenie wymaga zmian organizacyjnych, odpowiednich danych, przeszkolonych pracowników i dobrze zaprojektowanych procesów.
Autorka specjalizująca się w tworzeniu i redagowaniu treści dotyczących zdrowia, dobrego samopoczucia i stylu życia. Tworzy teksty, które mają na celu nie tylko zaciekawić, ale też pomóc Czytelnikom lepiej dbać o siebie - bez nadmiaru medycznego żargonu, za to z naciskiem na rzetelność i prosty przekaz.