Ten napar odstrasza kleszcze. Najlepiej pić go codziennie

Choć kleszcze są niewielkie, stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Są nosicielami wielu niebezpiecznych chorób, m.in. boreliozy, kleszczowego zapalenia mózgu, anaplazmozy oraz babeszjozy. Ich aktywność zaczyna się już przy temperaturze około 4°C, dlatego ze względu na coraz łagodniejsze zimy można je spotkać niemal przez cały rok.

Wbrew powszechnemu przekonaniu kleszcze nie spadają z drzew. Zwykle przebywają na wysokości do około 1,5 metra, dlatego najczęściej czyhają na swoje ofiary w wysokiej trawie, gęstych zaroślach, na krzewach oraz niskich gałęziach młodych drzew. Do odnajdywania żywicieli wykorzystują organ Hallera – wyspecjalizowany narząd zmysłu, który pozwala im wykrywać ciepło ciała, zapach, ruch oraz dwutlenek węgla wydychany przez ludzi i zwierzęta.

Fakty i mity o kleszczach

Wokół kleszczy narosło wiele błędnych przekonań. Oto kilka najczęściej powtarzanych mitów i fakty, które je obalają:

• Mit 1: Kleszcze spadają z drzew. To nieprawda. Pajęczaki te najczęściej przebywają w wysokiej trawie, zaroślach i na niskich krzewach, zwykle nie wyżej niż na wysokości kolan lub pasa.
• Mit 2: Ukąszenie kleszcza zawsze boli. Nic bardziej mylnego. Podczas wkłucia kleszcz wydziela ślinę zawierającą substancje znieczulające, dlatego jego obecność na skórze często pozostaje niezauważona.
• Mit 3: Kleszcze wybierają osoby ubrane na jasne kolory. To również nieprawda. Kleszcze nie kierują się barwą odzieży, ponieważ nie rozpoznają kolorów. Jasne ubrania mają jednak jedną zaletę – znacznie łatwiej dostrzec na nich wędrującego pajęczaka, zanim zdąży wbić się w skórę.

Jak się chronić przed kleszczami?

Najlepszym sposobem na ograniczenie ryzyka ukąszenia przez kleszcza jest połączenie kilku metod ochrony. Warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

• zakładaj długie spodnie, odzież z długim rękawem oraz pełne, zakryte buty podczas spacerów po terenach zielonych,
• wybieraj jasne ubrania, ponieważ łatwiej zauważyć na nich kleszcza, zanim zdąży dostać się na skórę,
• stosuj środki odstraszające kleszcze (repelenty) zawierające DEET, IR3535 lub substancje pochodzenia naturalnego, np. olejki eteryczne,
• po każdym pobycie w lesie, na łące czy w parku dokładnie obejrzyj całe ciało, zwracając szczególną uwagę na miejsca, w których kleszcze najczęściej się przyczepiają,
• staraj się nie siadać bezpośrednio na trawie i poruszaj się wyznaczonymi ścieżkami, unikając gęstych zarośli oraz wysokiej roślinności.

Czystek – naturalna broń w walce z kleszczami?

Czystek od kilku lat cieszy się dużym zainteresowaniem jako roślina wspierająca naturalną odporność organizmu. Zawiera liczne polifenole, którym przypisuje się właściwości przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Coraz częściej pojawiają się również opinie, że regularne spożywanie naparu z czystka może pomagać w odstraszaniu kleszczy.

Według zwolenników tej metody czystek może wpływać na skład i zapach potu, czyniąc człowieka mniej atrakcyjnym dla kleszczy. Pojawiają się także wyniki badań laboratoryjnych sugerujące, że związki obecne w tej roślinie mogą oddziaływać na bakterie Borrelia, odpowiedzialne za rozwój boreliozy. Trzeba jednak podkreślić, że dotychczasowe ustalenia nie stanowią jednoznacznego dowodu skuteczności u ludzi i wymagają potwierdzenia w dalszych badaniach klinicznych.

Jak stosować czystek na kleszcze?

Czystek można stosować w różnych formach, zależnie od preferencji i celu wykorzystania:

• napar do picia – najczęściej przygotowuje się go jako herbatkę i spożywa regularnie, zwykle 2–3 razy dziennie przez kilka tygodni,
• spray do stosowania na skórę i ubrania – wystudzony napar można przelać do butelki z rozpylaczem, a następnie nanosić na ciało lub odzież przed wyjściem na zewnątrz,
• olejek eteryczny z czystka – skoncentrowany preparat można używać w aromaterapii, np. w dyfuzorze, albo po rozcieńczeniu z olejem bazowym stosować miejscowo.

Należy jednak pamiętać, że czystek nie zastępuje sprawdzonych metod ochrony przed kleszczami. Może być jedynie dodatkowym wsparciem, a nie jedynym sposobem zabezpieczenia przed ukąszeniami.

Naturalne środki na kleszcze kontra chemiczne repelenty

Choć preparaty chemiczne przeciwko kleszczom nadal uznawane są za najbardziej skuteczną formę ochrony, wiele osób chętnie sięga po naturalne zamienniki. Oprócz czystka popularnością cieszą się również olejki eteryczne, m.in. z eukaliptusa cytrynowego, lawendy, geranium oraz drzewa herbacianego. Ich działanie odstraszające może różnić się w zależności od warunków i indywidualnych cech organizmu, dlatego warto sprawdzić, który z naturalnych sposobów najlepiej sprawdza się w konkretnym przypadku.

Co robić po ukąszeniu kleszcza?

Jeżeli pomimo zastosowanych zabezpieczeń dojdzie do ukąszenia przez kleszcza, należy zachować spokój i działać szybko:

• usuń kleszcza jak najszybciej za pomocą pęsety lub specjalnego przyrządu. Chwyć go możliwie blisko skóry i wyciągnij zdecydowanym, powolnym ruchem, unikając wykręcania,
• oczyść i zdezynfekuj miejsce po ukąszeniu, aby ograniczyć ryzyko dodatkowego zakażenia,
• obserwuj swój organizm przez kolejne tygodnie. Jeśli pojawi się rumień wędrujący, gorączka, osłabienie lub objawy przypominające grypę, warto skonsultować się z lekarzem.