Żelazo – dlaczego jest niezbędne w diecie (nie tylko) seniorów
Żelazo należy do najważniejszych składników mineralnych w codziennej diecie, ponieważ odgrywa istotną rolę w produkcji hemoglobiny odpowiedzialnej za transport tlenu do komórek organizmu. Jego niedobór może prowadzić do rozwoju anemii, której typowymi objawami są m.in. długotrwałe zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy, bladość skóry oraz trudności z koncentracją i pamięcią. U osób starszych zbyt niski poziom żelaza może być szczególnie problematyczny – może zwiększać uczucie wyczerpania, pogarszać sprawność poznawczą oraz osłabiać odporność. Warto również pamiętać, że pierwiastek ten wspiera prawidłowe działanie układu nerwowego i immunologicznego.
Żelazo występuje w diecie w dwóch głównych formach – hemowej i niehemowej. Żelazo hemowe znajduje się przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego i jest łatwiej przyswajane przez organizm. Z kolei żelazo niehemowe, obecne głównie w produktach roślinnych, wchłania się mniej efektywnie. Aby poprawić jego przyswajalność, warto łączyć je z produktami bogatymi w witaminę C, która wspomaga wykorzystanie tego składnika przez organizm.
Pestki dyni są bogatsze w żelazo niż natka pietruszki
Choć natka pietruszki często wymieniana jest jako jedno z najlepszych roślinnych źródeł żelaza, jeszcze większe ilości tego składnika można znaleźć w pestkach dyni. W 100 g natki znajduje się około 5-6,2 mg żelaza, natomiast pestki dyni zawierają średnio od 8,8 do nawet 15 mg tego pierwiastka. Ich zalety nie kończą się jednak na wysokiej zawartości żelaza.
Pestki dyni dostarczają także magnezu, cynku i zdrowych tłuszczów, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie serca, układu nerwowego oraz odporności. Regularne spożywanie może pozytywnie wpływać na koncentrację i sprawność umysłową, co jest szczególnie ważne dla osób starszych. Dodatkowo wspierają pracę układu trawiennego i pomagają utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu, dlatego warto rozważyć ich włączenie do codziennego jadłospisu – nawet w niewielkiej ilości, np. jednej garści dziennie.
Ile pestek dyni jeść dziennie?
Aby czerpać korzyści zdrowotne z pestek dyni, nie ma potrzeby wprowadzania dużych zmian w codziennym jadłospisie. Wystarczy spożywać niewielką porcję każdego dnia – około 20-30 gramów, czyli mniej więcej dwie łyżki lub małą garść. Można je łatwo dodawać do owsianki, jogurtu, sałatek czy zup. Największe znaczenie ma regularność, ponieważ to właśnie systematyczne spożywanie pozwala składnikom zawartym w pestkach, takim jak żelazo, potas i zdrowe tłuszcze, skutecznie wspierać organizm. Należy jednak pamiętać, że pestki dyni mają stosunkowo wysoką wartość kaloryczną, dlatego warto zachować umiar i nie przekraczać rekomendowanej ilości.
Jak włączyć pestki dyni do codziennej diety, aby zwiększyć wchłanianie żelaza?
Aby poprawić wchłanianie żelaza zawartego w pestkach dyni, warto zestawiać je z produktami bogatymi w witaminę C, która wspiera przyswajanie tego składnika, szczególnie w jego niehemowej formie. Dobrym pomysłem jest dodawanie pestek do sałatek i zup oraz uzupełnianie potraw świeżą natką pietruszki. W przypadku sałatek z pestkami dyni można dodatkowo skropić je sokiem z cytryny lub dodać czerwoną paprykę, ponieważ oba te produkty są dobrym źródłem witaminy C.
Kto nie powinien jeść pestek dyni?
Choć pestki dyni stanowią cenny składnik diety, nie u każdego ich spożywanie będzie wskazane. W pewnych sytuacjach mogą powodować działania niepożądane lub wpływać na skuteczność niektórych leków. Szczególną ostrożność powinny zachować:
- osoby stosujące leki moczopędne – pestki mogą osłabiać ich działanie i sprzyjać m.in. zatrzymywaniu płynów oraz zaburzeniom pracy układu sercowo-naczyniowego i nerek,
- osoby z podwyższonym poziomem cukru we krwi – nasiona dyni mogą dodatkowo obniżać glikemię,
- osoby z niskim ciśnieniem tętniczym – ponieważ mogą jeszcze bardziej je obniżać, co nasila objawy hipotensji,
- osoby z chorobami zapalnymi jelit, takimi jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego – wysoka zawartość błonnika może powodować podrażnienia, biegunki, wzdęcia i bóle brzucha,
- osoby uczulone na dynię – alergia, choć rzadka, może objawiać się m.in. zmianami skórnymi, bólami głowy czy egzemą.
W razie jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem przed wprowadzeniem pestek dyni do codziennej diety.
Dominika Górtowska, dziennikarka, redaktorka Dziennik.pl i Forsal.pl. Absolwentka Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pierwsze kroki w dziennikarstwie internetowym stawiała w serwisach Ringier Axel Springer, potem przez 10 lat związana była z największym e-commerce w Polsce. W Dziennik.pl i Forsal.pl zajmuje się przede wszystkim tematyką związaną z finansami osobistymi.