Dokładnie tego nie wiadomo. Kiedyś uważano, że choroba ma podłoże psychiczne. Zwykle bowiem dolegliwości nasilają się w sytuacjach stresujących. Według innych hipotez zespół jelita nadwrażliwego jest skutkiem infekcji lub nietolerancji niektórych pokarmów. Obecnie dominuje teoria o nadwrażliwości trzewnej. Działaniem przewodu pokarmowego steruje wewnętrzny system nerwowy, tzw. mózg trzewny. Odpowiada on za ruchy jelit oraz odczuwanie bólu i działa niezależnie od naszej woli. Nie mamy np. wpływu na przyspieszenie opróżniania żołądka - nawet nie wiemy, kiedy to się odbywa. U osób z zespołem jelita nadwrażliwego receptory czuciowe znajdujące się w jelitach są wrażliwsze. Nawet minimalny bodziec może wywoływać dyskomfort.

Czy ta przypadłość jest dziedziczna?

Zespół jelita nadwrażliwego nie ma podłoża genetycznego. Jeżeli powtarza się u osób z danej rodziny, prawdopodobnie ma to związek z podobnym typem osobowości. Czy nadwrażliwość jelit jest niebezpieczna dla zdrowia? Biegunki, które towarzyszą chorobie, nie powodują utraty wagi ciała ani niedokrwistości. Nie stanowią więc zagrożenia życia. Podobnie jest z zaparciami. Dolegliwości obniżają jednak znacząco komfort życia chorego.

Czy można wyleczyć zespół jelita drażliwego?

Choroba ta jest trudna do leczenia. Ponieważ u poszczególnych osób dolegliwości mogą się nasilać pod wpływem innych czynników, najpierw próbuje się je ustalić. Dotyczy to zwłaszcza diety. Czasami eliminacja pewnej grupy produktów przynosi ulgę. Bardzo ważne jest, by pacjent zrozumiał, że choroba nie zagraża życiu. Często chorzy nie dowierzają lekarzom, mimo iż wyniki badań są prawidłowe. Podejrzewają, że coś zostało przeoczone. Tymczasem stres wywołany obawą o własne życie nasila objawy choroby. Na szczęście dolegliwości nie utrzymują się przez całe życie. Mogą się pojawiać z różnym natężeniem w trudnych sytuacjach, a potem ustępować.

Zaburzona praca jelita grubego

Jelito grube jest końcową częścią przewodu pokarmowego. Tutaj, z resztek pokarmowych, które nie zostały wchłonięte w jelicie cienkim, odzyskiwane są ważne dla organizmu substancje odżywcze, woda, elektrolity i sole mineralne. Resztki pokarmowe przesuwają się w kierunku odbytu dzięki rytmicznym ruchom mięśni znajdujących się w ściankach jelita. U osób z zespołem jelita drażliwego jelito grube nie pracuje prawidłowo. Kurczy się zbyt wolno lub przeciwnie - za szybko. Skutkiem tego są bóle w różnych częściach brzucha, wzdęcia, burczenie i uczucie przelewania, biegunki lub zaparcia.

Nadwrażliwe jelito - Jak je rozpoznać? W jaki sposób leczyć? Skuteczna terapia

Leki mogą złagodzić dolegliwości towarzyszące chorobie, ale nie zlikwidują jej przyczyny. Dlatego stosuje się je jedynie wspomagająco. Najważniejszym elementem terapii musi być właściwa dieta. Leki dobiera się zależnie od rodzaju dolegliwości. Na początku zaleca się zawsze najsłabsze preparaty. Dopiero gdy te nie zadziałają, podaje się silniejsze środki.

1.
Gdy występuje ból, stosuje się leki rozkurczowe, takie jak mebeweryna, trymebutina.

2. Przy zaparciach wskazane są preparaty z błonnikiem, np. colon C, mucofalk itp.
Jeżeli nie pomogą, sięgnij po dostępne bez recepty leki osmotyczne, lactulozę, dufalax, forlax. Zatrzymują wodę w jelicie i dzięki temu rozluźniają stolec. Wystrzegaj się natomiast środków przeczyszczających.

3.
Jeżeli wystąpi biegunka, możesz zażyć środki absorbujące, np. smectę, węgiel leczniczy, loperamid.

4.
Kiedyś za jedną z przyczyn zespołu jelita drażliwego uważano stres, więc podawano leki poprawiające nastrój. Obecnie przypuszcza się, że choroba jest skutkiem nadwrażliwości trzewnej. Dlatego leki antydepresyjne zaleca się rzadziej. Warto pamiętać, że działają one dopiero po miesiącu i nie wszystkim pomagają.

Właściwa dieta


Objawy zespołu jelita drażliwego mogą się nasilać po spożyciu pewnych pokarmów, np.: mleka, czekolady, orzechów, napojów sztucznie barwionych, słodzonych lub gazowanych, niektórych owoców, produktów powodujących wzdęcia (np. warzywa strączkowe, kapusta). Nie każdemu szkodzi to samo. Obserwuj, które pokarmy wywołują u ciebie dolegliwości, i ich unikaj. Są również produkty, które regulują pracę jelit i pomagają złagodzić przykre objawy.
Przy biegunkach sięgnij po żywność z probiotykami (np. actimel).
Gdy masz zaparcia, jadaj dużo produktów bogatych w błonnik (np. śliwki, jogurt, otręby) lub dodawaj do potraw błonnik w proszku. Pij również dużo wody. Przy zespole jelita drażliwego bardzo ważne jest, by jadać posiłki regularnie i w spokoju.

Ostrożnie z ziołami!
Wiele osób próbuje złagodzić objawy zespołu jelita drażliwego naparami lub gotowymi preparatami ziołowymi. Pamiętaj jednak, że wbrew temu co się powszechnie uważa, zioła nie są pozbawione działań ubocznych. Niektóre stosowane w nadmiarze mogą zaszkodzić. Szczególnie uważaj na preparaty zawierające rzewień czy korę kruszyny. Zioła te działają przeczyszczająco i od dawna są stosowane przy zaparciach. Nie każdy jednak wie, że bardzo silnie podrażniają jelito grube. Dlatego możesz po nie sięgać tylko okazjonalnie. W żadnym wypadku nie stosuj ich przez dłuższy czas. Najlepiej przed rozpoczęciem ziołowej kuracji skonsultuj się z lekarzem.

Jak choroba się objawia?
Możesz podejrzewać, że cierpisz na zespół jelita drażliwego, gdy:

• masz zaburzenia wypróżniania. Choroba ma dwie postaci. Niektórzy pacjenci cierpią z powodu biegunek (stolec może być oddawany 3-4 razy dziennie, a nawet częściej), inni mają zaparcia. Niekiedy biegunki są na przemian z zaparciami. Po oddaniu stolca może występować uczucie niepełnego wypróżnienia;

• dokuczają Ci bóle brzucha. Możesz je różnie odczuwać - bywają napadowe lub stałe, ostre bądź tępe, skurczowe, kolkowe. Ich nasilenie bywa różne. Zwykle ustępują po wypróżnieniu. Mogą też występować inne dolegliwości trawienne, takie jak wzdęcia, zgaga;

• dolegliwości utrzymują się przez dłuższy czas, co najmniej przez 3 miesiące;

• objawy pojawiają się tylko w dzień. Nocą nie występują ani ból, ani biegunki.

Niezbędne badania

Podobnie do zespołu jelita nadwrażliwego mogą się objawiać inne, niekiedy bardzo poważne choroby, takie jak rak jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna. Dlatego zawsze trzeba wykonać badania, które wykluczą inne schorzenia. Najpierw zleca się badania podstawowe: morfologię, OB i badanie kału. To, czy konieczne są inne badania, zależy od wieku pacjenta: lu osób przed 40. rokiem życia, u których nie występują niepokojące objawy, takie jak chudnięcie, utrzymująca się gorączka, niedokrwistość, można rozpoznać chorobę bez dodatkowych badań; lu starszych ludzi zawsze potrzebna jest dodatkowa diagnostyka, głównie badania endoskopowe - gastroskopia i kolonoskopia.

Szacuje się, że zespół jelita nadwrażliwego dotyka 10-25 proc. ludzi