Święconka to tradycja, która jest zakorzeniona w polskiej kulturze od dawna. Wiele osób nie wyobraża sobie świętowania Wielkiej Nocy bez wizyty w kościele w Wielką Sobotę, by poświęcić pokarmy przeznaczone na wielkanocne śniadanie. Często w tradycji święcenia pokarmów uczestniczą całe rodziny. Skąd się wzięła tradycja święcenia pokarmów? Co powinno się znaleźć w koszyczku wielkanocnym, a czego nie powinno się do niego wkładać?
Tradycja święcenia pokarmów na Wielkanoc
Święcenie pokarmów na Wielkanoc to zwyczaj, który jest znany w Polsce od wieków. Jego początków upatruje się w czasach przedchrześcijańskich. Następnie we wczesnym średniowieczu został zaadoptowany przez chrześcijan. Błogosławiono wówczas żywność, m.in. chleb i jajka, którą następnie spożywano.
W Polsce w czasach przed II wojną światową święconkę przygotowywali jedynie zamożni szlachcice z niektórych regionów Polski, jak Śląsk czy Kaszuby. Z czasem zwyczaj upowszechnił się w całym kraju, a obecnie jest piękną tradycją, w której biorą udział całe rodziny. Oprócz Polski zwyczaj święcenia pokarmów przed Wielkanocą jest praktykowany również w niektórych krajach lub ich regionach, np. w Austrii, Niemczech czy Słowenii.
W Wielką Sobotę wierni przynoszą do kościoła wiklinowe koszyczki, ozdobione wstążkami, serwetkami i bukszpanem, w których znajdują się pokarmy przeznaczona do poświęcenia. Duchowny skrapia koszyczki wodą święconą, a następnie wierni zabierają je do domu, gdzie stanowią część wielkanocnego śniadania.
Co powinno się znaleźć w koszyczku wielkanocnym?
Pokarmy, które umieszcza się w koszyczku wielkanocnym, mają głębokie znaczenie symboliczne. Symbolizują one zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, a także odrodzenie, nowe życie, dostatek i inne ważne wartości w wierze chrześcijańskiej. Istnieje ściśle określona lista pokarmów, które składają się na tradycyjną święconkę.
Co włożyć do koszyczka wielkanocnego?
- Chleb - symbol Ciała Chrystusa,
- jajka - symbol nowego życia,
- sól i pieprz - symbol pokory i prostego życia,
- wędlina - symbol dostatku i płodności,
- chrzan - symbol siły fizycznej,
- babka wielkanocna - symbol doskonałości,
- baranek z masła lub cukru - symbol ofiary złożonej przez Chrystusa i zwycięstwa nad śmiercią.
Czego nie powinno się wkładać do koszyczka wielkanocnego?
Tradycje dotyczące zawartości koszyka wielkanocnego mogą różnić się w zależności od regionu Polski. Niektórzy władają do koszyczka również ser i masło, które symbolizują bliskość człowiek z naturą i dostatek.
Są jednak produkty, których nie powinno się wkładać do koszyczka ze święconką. Zdecydowanie nie powinien się w nim znaleźć alkohol, figurki i maskotki niezwiązane z Wielkanocą oraz przedmioty użytkowe. Niewiele osób wie, że do koszyczka nie powinno się wkładać czekoladowego zajączka. Zając nie ma nic wspólnego z chrześcijańską tradycją. Wiele osób umieszcza go w koszyczku z uwagi na to, że symbolizuje wiosnę, jednak nie należy on do wielkanocnego kanonu.
Jak przygotować koszyczek wielkanocny?
Przygotowanie koszyczka wielkanocnego najlepiej zacząć już w Wielki Piątek, by rano w Wielką Sobotę tylko włożyć do niego pokarmy i udać się do kościoła.
- Przygotuj koszyczek. Oczyść go, jeśli jest taka potrzeba.
- Przygotuj serwetki - czyste i świeże. Wyprasuj je.
- Włóż jedną serwetkę na spód koszyczka.
- Przygotuj wstążki lub koronki. Udekoruj nimi boki i rączkę koszyczka.
- Jajka, które zamierzasz włożyć do koszyczka możesz ugotować i przyozdobić już w piątek.
- W sobotę rano ozdób koszyczek gałązkami bukszpanu.
- Włóż do koszyczka pokarmy. Starannie je poukładaj.
- Nakryj koszyczek serwetką.
- Dodaj dodatkowe ozdoby jeśli chcesz, np. świeże kwiaty.
Czym przyozdobić koszyczek wielkanocny?
Koszyczek wielkanocny symbolizuje nowy początek, dostatek, obfitość i sytość. Można go przyozdobić, by pięknie się prezentował. Jednak warto zachować umiar i trzymać się tradycji. Koszyczek ze święconką można udekorować:
- serwetkami,
- wstążkami - białymi lub kolorowymi,
- koronkami,
- gałązkami bukszpanu lub borówki,
- wiosennymi kwiatami.
