Jedne z pierwszych istotnych obserwacji na ten temat pojawiły się ponad dekadę temu. Naukowcy porównali stan skóry kobiet mieszkających na terenach o różnym poziomie zanieczyszczenia powietrza. Okazało się, że u osób bardziej narażonych na zanieczyszczenia występowało więcej plam pigmentacyjnych, szczególnie na czole i policzkach. Szczególne znaczenie miały drobne cząstki pyłu o średnicy poniżej 2,5 mikrometra. W kolejnych badaniach obserwacje te udało się powtórzyć. Eksperymenty laboratoryjne pokazały, że kontakt skóry z niektórymi składnikami spalin może pobudzać produkcję melaniny, czyli barwnika odpowiedzialnego między innymi za powstawanie przebarwień.
Najgroźniejsze dla skóry są niewidoczne cząsteczki
Zanieczyszczenia powietrza to nie jedna substancja. Szczególną uwagę zwraca się na pyły zawieszone, tlenki azotu i ozon. Pyły powstają między innymi w wyniku ruchu drogowego, spalania paliw oraz ścierania opon i hamulców. Im mniejsza jest cząsteczka, tym łatwiej może przedostać się do organizmu. Cząstki PM2,5 mogą docierać głęboko do płuc, a jeszcze mniejsze cząstki mogą przedostawać się do krwiobiegu. Tlenki azotu są natomiast przede wszystkim produktem procesów spalania. W miastach ich ważnym źródłem jest transport drogowy. Substancje te mogą podrażniać drogi oddechowe, a także uczestniczyć w reakcjach prowadzących do powstawania ozonu. Dla skóry szczególne znaczenie ma stres oksydacyjny. Zanieczyszczenia mogą przyczyniać się do powstawania wolnych rodników, które uszkadzają komórki i osłabiają mechanizmy ochronne organizmu.
Zanieczyszczenia z powietrza przyspieszają starzenie skóry
Skóra nie jest bierną barierą oddzielającą organizm od środowiska. Nieustannie reaguje na czynniki zewnętrzne. Jednym z mechanizmów obronnych jest produkcja melaniny. To właśnie dlatego kontakt z niektórymi zanieczyszczeniami może prowadzić do zwiększonej pigmentacji i powstawania ciemnych plam. Jednocześnie zanieczyszczone powietrze może przyspieszać procesy związane ze starzeniem się skóry. Ozon powoduje zużywanie przeciwutleniaczy obecnych w powierzchniowych warstwach naskórka. W efekcie powstaje więcej wolnych rodników i może dochodzić do reakcji zapalnych. Zanieczyszczenia mogą również wpływać na kolagen i elastynę - białka odpowiedzialne za jędrność i elastyczność skóry. Ich uszkodzenie sprzyja utracie sprężystości i pojawianiu się zmarszczek. Nie bez znaczenia jest także kondycja bariery ochronnej skóry. U osób narażonych na miejskie zanieczyszczenia obserwowano między innymi zmiany w poziomie przeciwutleniaczy oraz zwiększoną produkcję sebum. Osłabiona bariera sprawia, że skóra staje się bardziej podatna na działanie kolejnych szkodliwych czynników.
Czy smog może nasilać choroby skóry
Wpływ zanieczyszczeń nie ogranicza się wyłącznie do wyglądu skóry. Naukowcy analizują również ich możliwy związek z chorobami dermatologicznymi, w tym z atopowym zapaleniem skóry. Badania sugerują, że zanieczyszczenia mogą odgrywać rolę w rozwoju lub nasilaniu niektórych problemów skórnych. Nie oznacza to jednak, że są ich jedyną przyczyną. Na kondycję skóry wpływają także geny, alergeny, dieta, stres, temperatura, wilgotność powietrza oraz stosowane kosmetyki. W przypadku starzenia się skóry najważniejszym czynnikiem zewnętrznym pozostaje promieniowanie UV. Zanieczyszczenia powietrza są jednak kolejnym elementem środowiska, który może dokładać się do uszkodzeń.
Jak chronić skórę przed miejskim powietrzem
Na rynku dostępne są kremy, sera, toniki i maseczki określane jako kosmetyki „antysmogowe” lub „anti-pollution”. Ich skuteczność trudno jednak jednoznacznie porównywać, ponieważ nie istnieje jeden powszechnie obowiązujący standard oceny takich produktów. Najważniejsze jest podstawowe postępowanie. Wieczorem warto dokładnie, ale delikatnie oczyścić skórę z zanieczyszczeń, które osiadły na jej powierzchni w ciągu dnia. Zbyt intensywne szorowanie może jednak uszkadzać barierę ochronną, dlatego lepiej unikać agresywnych peelingów i szczotek stosowanych bez potrzeby. Pomocne mogą być również składniki o działaniu antyoksydacyjnym, między innymi witaminy C i E. Nie muszą one jednak występować wyłącznie w kosmetykach reklamowanych jako produkty przeciw smogowi. Podstawą ochrony pozostaje także codzienne stosowanie preparatów chroniących przed promieniowaniem UV. Znaczenie mają również zdrowa dieta bogata w warzywa i owoce, odpowiednia ilość snu oraz unikanie palenia.
Miejskie powietrze jest kolejnym obciążeniem, z którym codziennie musi radzić sobie skóra. Nie da się całkowicie uniknąć kontaktu z zanieczyszczeniami, można jednak ograniczać ich wpływ. Delikatne oczyszczanie, ochrona przeciwsłoneczna i dbanie o naturalną barierę skóry to proste działania, które mogą pomóc jej lepiej radzić sobie z warunkami panującymi w mieście.
Autorka specjalizująca się w tworzeniu i redagowaniu treści dotyczących zdrowia, dobrego samopoczucia i stylu życia. Tworzy teksty, które mają na celu nie tylko zaciekawić, ale też pomóc Czytelnikom lepiej dbać o siebie - bez nadmiaru medycznego żargonu, za to z naciskiem na rzetelność i prosty przekaz.