Gdy się np. uderzysz, w organizmie powstaje substancja chemiczna. Zakończenia nerwowe odbierają ją jako sygnał i posyłają dalej. Informacja dociera do rdzenia kręgowego i płynie nim do mózg. Tam sygnał jest identyfikowany, a ty czujesz ból w konkretnym miejscu. Mechanizm ten pomaga ci ochronić uszkodzony organ (np. zabezpieczyć rękę przed kolejnym urazem) i podpowiada, który organ trzeba leczyć. Inaczej jest w przypadku bólów powstających samoistnie. Dręczą cię one bez konkretnego celu. Dlatego zamiast cierpieć, zacznij z nimi walczyć!

Gdy masz migrenę
Jednym z dotkliwszych bólów samoistnych jest migrena. W Polsce cierpią na nią aż 4 miliony ludzi. Co roku liczba ta rośnie. Migrena najczęściej dopada kobiety, ale nie oszczędza także mężczyzn i dzieci. Pojawia się między 12. a 40. rokiem życia i pozostaje z nami już na zawsze. Na razie nie znaleziono na nią skutecznego lekarstwa (trwają badania). Na szczęście atakom można zapobiegać, tłumić je lub przynajmniej łagodzić.
Najczęściej spotykana jest migrena zwykła. Cierpi na nią ok. 80 procent chorych. U nich napady bólu pojawiają się nagle, zazwyczaj o poranku. Towarzyszą im często dreszcze, nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło i dźwięk. Kilka (a nawet kilkanaście) godzin przed atakiem mogą wystąpić tzw. objawy zwiastunowe: wahania nastroju, zniechęcenie, apatia, senność lub pobudzenie i drażliwość. U 15 procent chorych pojawia się także aura, czyli poważne zaburzenia widzenia i mowy.

Napięciowy ból głowy
Ból głowy przydarza się każdemu z nas. W 90 procentach przypadków jest to tzw. napięciowy ból głowy. W przeciwieństwie do migreny, nie poprzedza go aura ani inne objawy. Czasem tylko można odczuwać ucisk taki, jakby na głowę założono obręcz. Z bólem można się obudzić. Będzie on z czasem narastał i może trwać nawet do kilku dni! Zazwyczaj atakuje skronie, by potem rozprzestrzenić się na resztę głowy. Pierwsze napięciowe bóle mogą się pojawiać już przed 10. rokiem życia. Towarzyszą nam przez całe życie, uaktywniając się pod wpływem stresu, przemęczenia czy zmian atmosferycznych.

Skąd się bierze migrena
Do tej pory dokładnie nie wiadomo, co powoduje migrenę. Badania dowiodły jednak, że przyczyn jej powstawania trzeba szukać bezpośrednio
w mózgu. Tam bowiem zachodzą zmiany (w obrębie układu naczyniowego), które doprowadzają do ataku bólu.

Dlaczego czujemy ból
Gdy ból jest wynikiem urazu, nasz organizm produkuje substancję chemiczną, która działa niczym alarm. Sygnał ten wyłapują nerwy i przesyłają go do rdzenia kręgowego. Następnie wędruje on do mózgu, gdzie jest odczytywany i odpowiednio lokalizowany. Wszystko to trwa zaledwie chwilę...

To ci pomoże!
Dbaj o siebie i unikaj tego, co powoduje atak
- Regularnie jadaj - najlepiej 5 razy dziennie, ale małe porcje. Dzięki temu utrzymasz stały poziom cukru we krwi.
- Wystrzegaj się nadmiernego wysiłku (w pracy i podczas ćwiczeń), ponieważ osłabia organizm, powoduje skoki ciśnienia oraz wahania w dostawie tlenu (przeforsowanie wiąże się często z niedotlenieniem).
- Stroń od hałasu, ostrego oświetlenia i intensywnych zapachów (np. perfumy, środki chemiczne, smażone potrawy).
- Staraj się zbyt często nie pochylać głowy do przodu. Unikaj gwałtownego zrywania się z łóżka czy krzesła. Takie ruchy zakłócają zmysł równowagi (błędnik) oraz powodują duże wahania ciśnienia.
- Rozładuj napięcie - pomasuj kark, połóż się na chwilę. Taki relaks pomoże ci ukoić nerwy i rozluźnić mięśnie.

Czym się leczyć na własną rękę?
Przy krótko trwającym lub mało nasilonym bólu możesz sięgnąć po środek przeciwbólowy sprzedawany bez recepty, np. z paracetamolem lub ibuprofenem. Jeżeli ból nie ustaje, nie bierz dawki większej niż zalecana, ponieważ:
- po przedawkowaniu mogą wystąpić skutki uboczne;
- jeśli przyzwyczaisz organizm do dużych dawek, te zalecane przestaną już wystarczać;
- po odstawieniu leków mogą wystąpić bóle wynikające z przedawkowania lub uzależnienia od środków.
Jeśli nie radzisz sobie sam, idź do lekarza i poproś o przepisanie specjalistycznego leku na migrenę.

TEST - Jak rozpoznać wroga
Boli cię czasem głowa? Lekarstwa nie zawsze skutkują? Powodem twoich cierpień może być migrena albo napięciowy ból głowy. Odpowiedz na poniższe pytania (TAK lub NIE), a dowiesz się, co ci dolega.
1. Czy bóle pojawiają się nagle i trwają od 4 do 72 godzin?
2. Czy bóle koncentrują się po jednej stronie głowy?
3. Czy wzrasta twoja wrażliwość na zapachy i dźwięki?
4. Czy bóle uniemożliwiają ci prowadzenie aktywnego życia?
5. Czy podczas ataków czujesz intensywne pulsowanie?
6. Czy bólom towarzyszą mdłości, nawet wymioty?
7. Czy, gdy masz bóle głowy, męczy cię światło i migotanie telewizora?
8. Czy bóle poprzedzone są zaburzeniami widzenia, zawrotami głowy i zaburzeniami mowy?
9. Czy, jeśli nie zażyjesz leków, bóle utrzymują się ok. 30 min, ale czasem dręczą cię i kilkanaście dni?
10. Czy budzisz się z "ciężką głową", a w ciągu dnia ból narasta?
11. Czy bóle zazwyczaj promieniują na całą głowę?
12. Czy są tępe, uciskowe - tak, jakby na głowie była obręcz?
13. Czy bólom towarzyszą problemy z zasypianiem?
14. Czy mimo ataku udaje ci się nadal skupić na pracy?
15. Czy jednocześnie odczuwasz lęki lub wpadasz w depresję?
16. Czy ataki częściej występują po dużym stresie?

Jeśli na pytania od 1 do 8 większość odpowiedzi brzmi: TAK, cierpisz na migrenę. Jeżeli twierdząco odpowiedziałeś również na pytanie nr 8, jak najszybciej idź do lekarza, najlepiej neurologa. Wymienione w tym punkcie objawy to tzw. aura migrenowa. Jej nieoczekiwane pojawienie się (np. zaburzenie widzenia podczas prowadzenia samochodu) może zagrażać życiu!

Jeśli na pytania od 9 do 16 większość odpowiedzi brzmi: TAK, dokuczają ci bóle napięciowe. Sporadyczne i krótko trwające ataki możesz leczyć na własną rękę. Jeśli jednak bóle trwają powyżej 10 dni, idź do lekarza.

Jeśli TAK odpowiedziałeś na wszystkie pytania, być może dolegają ci i migrena, i bóle napięciowe - zdarza się to u ok. 10 procent pacjentów.


W większości przypadków ataki migreny występują pod wpływem:
- niedoboru lub nadmiaru snu np. kiedy odsypiasz zaległości;
- zmian pogody - głównie spadku ciśnienia i silnych wiatrów;
- złej diety - nadmiaru czekolady, alkoholu, wędlin, słodzików, marynat, tłustych dań, potraw z proszku, chińszczyzny, cytrusów, kawy i herbaty;
- przyjmowania środków antykoncepcyjnych;
- stresu, depresji, napięcia (również pozytywnego);
- hałasu lub ostrego, migającego światła (np. z ekranu telewizora).

Prowadź dzienniczek przyczyn bólu. Dzięki temu będziesz wiedzieć, czego się wystrzegać i unikniesz kolejnego ataku. Jeśli jednak poczujesz, że migrena powraca:
- uciśnij tętnice na skroniach;
- zażyj dwie tabletki aspiryny, najlepiej musującej;
- nadmuchaj foliową torebkę, przyłóż ją do ust i zrób kilka wdechów oraz wydechów;
- wymocz nogi w ciepłej wodzie, jednocześnie pomasuj skronie owiniętym w szmatkę lodem;
- jeśli masz taką możliwość, odpocznij w jakimś cichym, zaciemnionym miejscu.