Niepłodność została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za problem cywilizacyjny. Według statystyk, problem ten dotyczy 8-18 proc. par. Niepłodność jest jednak zależna od wieku, bowiem okres największej płodności kobiety przypada między 20. a 25. rokiem życia, po czym dochodzi do znacznego jej obniżenia po 35. roku życia i niepłodności fizjologicznej po menopauzie.
O niepłodności można mówić, kiedy kobieta po roku regularnego współżycia seksualnego, bez stosowania środków antykoncepcyjnych, nie może zajść w ciążę. Po tym okresie para powinna skonsultować się ze specjalistą.
Kobieta, u której zaobserwowano niepokojące sygnały świadczące o niepłodności powinna poddać się badaniom hormonalnym i monitoringowi owulacji. U mężczyzny wykonuje się badanie nasienia.
Istnieje wiele podziałów niepłodności. Rozróżnia się m. in.:
- ą (sterilitas primaria), gdy kobieta nigdy nie była w ciąży;
- ą (sterilitas secundaria), gdy kobieta była już w ciąży zakończonej porodem lub poronieniem (naturalnym lub sztucznym) i nie może ponownie zajść w ciążę;
- (infertilitas) - sytuacja, w której nie ma kłopotów z zajściem w ciążę, natomiast kończą się one poronieniem lub porodem przedwczesnym.
Problem niepłodności może dotyczyć tylko mężczyzny (niepłodność męska) lub tylko kobiety (niepłodność żeńska), ale często zdarza się, że oboje partnerzy mają zaburzenia płodności (niepłodność małżeńska). W około 10 proc. przypadków dostępnymi metodami diagnostycznymi nie udaje się ustalić przyczyny niepłodności - mówi się wówczas o .
Małżeństwa decydują się coraz częściej na , co sprawia, że lekarze muszą ingerować w płodność kobiety i mężczyzny. Również u kobiet wykonujących niektóre zawody, np. u sportsmenek czy zawodowych tancerek, pod wpływem intensywnego wysiłku fizycznego dochodzi do powodujących występowanie cykli bezowulacyjnych.
Najczęstszymi przyczynami niepłodności żeńskiej jest (30-35 proc.) oraz zaburzenia hormonalne (25 proc.). Ponadto czynnikami ryzyka niepłodności są również układu krążenia, przewlekłe zapalenie nerek, cukrzyca, niedokrwistość, zaburzenia odżywiania, przewlekły alkoholizm, choroby tarczycy, a także czynniki środowiskowe jak .
Nie bez znaczenia pozostaje także , np. presja otoczenia. Jeśli długotrwałe leczenie tradycyjnymi metodami nie kończy się sukcesem tzn. urodzeniem dziecka, to u niepłodnych kobiet pojawia się frustracja o charakterze społecznym, psychicznym. Uczucie osamotnienia i wstyd przed dzieleniem się własnymi problemami powodują alienację z aktywnego życia społecznego i zawodowego.
Zapłodnienie ma na celu pokonanie przyczyn niepłodności poprzez zapłodnienie w warunkach laboratoryjnych komórek wyizolowanych z organizmu macierzystego. Proces rozpoczyna się stymulacją hormonalną kobiety, która ma za zadanie uzyskanie większej ilości pęcherzyków jajnikowych z komórkami jajowymi. Kiedy pęcherzyki osiągną właściwe rozmiary, lekarz nakłuwa jajniki przez pochwę i cienką igła pobiera płyn pęcherzykowy z komórkami jajowymi. Chwilę później embriolog w laboratorium in vitro odnajduje obecne w płynie pęcherzykowym oocyty i przenosi je w specjalnych pożywkach do inkubatora. Następnie, z nasienia mężczyzny pozyskuje się najlepsze plemniki. Dodaje się je komórek jajowych i ponownie umieszcza w inkubatorze. Kolejny etap to ocena zapłodnienia komórek i procesu ich dalszego rozwoju. Zwykle do macicy przenosi się 2-3 zarodki. Zdarza się, że w procesie stymulacji i późniejszego zapłodnienia powstanie większa ilość zarodków. Mogą one zostać zamrożone i wykorzystane w późniejszym okresie, zwiększając skuteczność metody in vitro w przeliczeniu na jeden cykl do ponad 50-60 -proc.
Inną metodą, pomocną w zapobieganiu niepłodności jest . To procedura pomocna w przypadku, kiedy u mężczyzny odnotowuje się bardzo słabe parametry nasienia, ponieważ wymaga tylko kilku plemników, tyle ile uzyskano komórek jajowych. Mikroiniekcja plemnika ponadto umożliwia wyeliminowanie części przyczyn niepłodności związanych z nieprawidłową budową komórek jajowych. Polega ona na bezpośrednim podaniu plemnika do komórki jajowej. Pozostałe etapy tej procedury (stymulacja, pobranie komórek jajowych, transfer zarodków do jamy macicy) są identyczne jak przypadku in vitro.
Najprostszą metodą wspomaganego rozrodu jest , czyli podawanie za pośrednictwem cieniutkiego cewnika wybranych i odpowiednio przygotowanych plemników do jamy macicy. Ten sposób umożliwia ominięcie bariery śluzu szyjkowego i znajdujących się w nim czynników, które w niektórych przypadkach mogą powodować uszkodzenie plemników.
Kobieta, która planuje potomstwo, powinna poddać się szczegółowym badaniom kontrolnym. Nie warto bowiem bagatelizować intymnychdolegliwości, bo nieleczone mogą prowadzić do
niepłodności.
Szczególnie ważne jest utrzymywanie prawidłowego pH pochwy oraz równowagi mikrobiologicznego jej środowiska. Zaburzenie ekosystemu i pH pochwy może być wywołane patogenami (bakterie, grzyby,
np. Candida albicans), alergią lub brakiem równowagi hormonalnej. Dolegliwości te zwykle objawiają się świądem, pieczeniem, zwiększoną ilością wydzieliny z pochwy (upławy),
zróżnicowanej pod względem koloru, konsystencji i zapachu, co jest zależne od typu zaburzenia (bakteryjne czy grzybicze). Dlatego tak ważne, z punktu widzenia dalszego postępowania medycznego,
jest prawidłowe rozpoznawanie, a w konsekwencji właściwe postępowanie farmakologiczne. Sposobem, który pozwoli przywrócić równowagę mikrobiologiczną jest uzupełnianie składu mikroflory
układu moczowo-płciowego kobiety o specjalnie wyselekcjonowane bakterie Lactobacillus, które posiadają zdolność kolonizacji nabłonka pochwy i układu pokarmowego.
Oprac. na podstaw. informacji prasowej przygotowanej przez KostrzewaPR
