Cholesterol. Potrzebujemy go do dobrego trawienia, do produkcji hormonów, głównie płciowych, i do przyswajania witaminy D, niezbędnej dla mocnych kości. Występuje w dwóch postaciach: LDL (tzw. zły) i HDL (tzw. dobry). Zadaniem cząsteczek LDL jest dostarczanie cholesterolu do komórek, które pobierają go tylko tyle, ile potrzebują. Nadwyżkę odbierają cząsteczki HDL, które transportują cholesterol z powrotem do wątroby, gdzie ulega dalszym przemianom. HDL wykonuje więc dobrą robotę. Winę za całe zło ponosi LDL. Czasem dostarcza tak dużo cholesterolu, że jego część odkłada się w postaci blaszki miażdżycowej w ścianach tętnic. Dochodzi wtedy do ich zwężenia, co grozi chorobą wieńcową, a w konsekwencji zawałem serca. Dlatego nie wystarczy sprawdzenie całkowitego poziomu cholesterolu we krwi - trzeba wiedzieć, ile jest dobrego, a ile złego. Wysoki poziom HDL sprawia, że nieprawidłowy wynik jest mniej groźny. I odwrotnie - przy niskim poziomie cholesterolu może się okazać, że mamy za mało HDL i za dużo LDL, co powoduje, że ryzyko chorób serca jest zwiększone.

Kiedy się badać?

Pierwsze w życiu badanie poziomu cholesterolu powinno się zrobić ok. 35. roku życia. Jeśli wyniki będą w normie, analizy należy powtarzać nie rzadziej niż co trzy lata. Jeżeli w rodzinie występują skłonności do wysokiego stężenia cholesterolu, dochodziło do zawałów serca lub udarów mózgu, pierwsze badanie trzeba wykonać między 12. a 18. rokiem życia i powtarzać je co roku. Tak często powinny się też badać osoby z cukrzycą, nadciśnieniem oraz kobiety po menopauzie.

Kłopot z nadmiarem

Jeśli okaże się, że mamy za dużo złego cholesterolu, trzeba zmienić dietę. Musimy ograniczyć tłuszcze zwierzęce i zastąpić je olejami roślinnymi. Zamiast masła używać do smarowania pieczywa margaryn, zwłaszcza wzbogaconych w sterole roślinne (ta informacja podana jest na opakowaniu).

Powinno się też ograniczyć mięso. Zamiast schabowego lepiej zjeść kawałek kurczaka, ale bez chrupiącej skórki, bo tam jest najwięcej tłuszczu. Poziom cholesterolu obniżają produkty z dużą ilością błonnika, np. pełnoziarniste pieczywo, płatki owsiane, ciemny ryż, owoce i warzywa. Kiedy nie pomaga zmiana diety, niezbędne w walce z cholesterolem mogą się o kazać leki, które przepisze internista.

Ile cholesterolu jest w 100g?
Dzienna dopuszczalna dawka cholesterolu to 300 mg. A ile Ty go zjadasz?
• białko jajka - 0 mg
• żółtko jajka - ok. 300 mg
• chudy twaróg - 5 mg
• mleko chude (2%) - 8 mg
• jogurty i kefiry - 6-8 mg
• twaróg tłusty - 40 mg
• ryby - 35-60 mg
• margaryna - 40 mg
• parówki - 60-80 mg
• drób - 60-80 mg
• wieprzowina - 80 mg
• ser żółty - 70-90 mg
• śmietana (30%) - 100 mg

Prawidłowy poziom tłuszczu we krwi cholesterol całkowity - 190-200 mg/dl
• LDL: poniżej 115 mg/dl
• HDL: powyżej 50 mg/dl u kobiet, powyżej 40 mg/dl u mężczyzn
• Trójglicerydy: poniżej 150 mg/dl