Większość ubrań, które nosiłaś dotychczas jest za ciasna. Na typowe "ciążowe" jest jednak za wcześnie (jeszcze zdążą Ci się znudzić). Noś zatem rzeczy o rozmiar większe. Piersi nadal się powiększają, ale stają się mniej bolesne. Z klasycznych ciążowych dolegliwości przydarzyć się mogą: zaparcia, zgaga, sporadyczne bóle głowy i zmęczenie. A także katar i krwawienie z nosa. Całkiem możliwe, że możesz mieć teraz sporą ochotę na seks. To sprawka większego niż normalnie ukrwienia pochwy.

Czas na zmianę pozycji podczas snu

Im bardziej zaawansowana ciąża, tym trudniej znaleźć ci pozycję do spania. Mniej więcej w okolicach czwartego miesiąca, kobiety często pytają lekarzy: jak mam spać, żeby w żadnym wypadku nie zaszkodzić dziecku? Odpowiedź jest następująca: najlepiej spać na boku. Jeśli spisz płasko, na plecach, ciężka już macica może uciskać na aortę brzuszną. Powoduje to niedokrwienie macicy, a tym samym i dziecka. Spanie na brzuchu powoduje z kolei uciskanie macicy.

Co słychać u malucha?

Dziecko robi miny, nadyma policzki i usta, marszczy czoło. W ten sposób ćwiczy mięśnie twarzy, przygotowując się między innymi do nauki ssania. Umie się też podrapać, kręcić głową, podkurczać palce stóp. Dziecku ukształtowały się już kości, stawy i mięśnie. Potrafi fikać koziołki i robi je do woli. Ćwiczy koordynację ruchów, zmysł równowagi - testuje układ nerwowy. W mózgu co minutę powstaje 250 tysięcy nowych komórek. Pod koniec 4 miesiąca maluszek umie już reagować na głośne dźwięki. Na przykład, kiedy usłyszy odgłos odkurzacza, wykonuje energiczne ruchy, a jego tętno przyspiesza. Teraz dziecko połyka też wody płodowe, przygotowując do swych zadań układ trawienny. Nogi stają się dłuższe niż ręce. Ostatecznie ukształtował się również nos. Noworodki mają noski płaskie i zadarte, żeby łatwo oddychało się im podczas ssania piersi. Na początku 4 miesiąca dziecko było wielkości moreli, pod koniec ma długość twojej dłoni i waży około 100 g.

Twoje badania

• kontrolna wizyta u ginekologa
• badanie moczu z określeniem poziomu cukru i białka

Co możesz odczuwać?

• Skoki ciśnienia
Ciśnienie mierzy się ciężarnej kobiecie na każdej wizycie kontrolnej. Nie bez przyczyny. Podczas dziewięciu miesięcy ciąży mogą wystąpić jego znaczne wahania, sytuację więc trzeba kontrolować. W 2 trymestrze ciśnienie może spaść, powodując okresową ospałość. Mogą się też zdarzyć zawroty głowy. Aby ich uniknąć, nie wstawaj gwałtownie z łóżka, chodź na spacery, często wietrz mieszkanie. W 3 trymestrze ciśnienie często wzrasta, prowadząc z kolei do nadciśnienia. Jeśli przekracza 140/90, kobieta powinna przebywać pod stałą opieką lekarza, ponieważ może się to wiązać ze stanami chorobowymi.

• Uporczywe zaparcia
Podczas ciąży jelita są rozciągnięte i pracują mniej wydajnie. Odpowiadają za to hormony i uciskająca je macica. Jak możesz sobie pomóc?
- Do diety wprowadź na stałe: surowe lub lekko podgotowane warzywa, świeże owoce, kasze, pełnoziarniste pieczywo, płatki, jabłka, kiwi, buraki, brokuły, czyli produkty bogate w błonnik.
- Pij dużo soków z owoców oraz warzyw.
- Jedz warzywa strączkowe: fasolę i groch.
- Pogryzaj suszone owoce: śliwki, morele, figi. Możesz pić przyrządzony z nich kompot.
- Jeśli te zmiany żywieniowe nie pomagają, jedz otręby pszenne, np. z jogurtem naturalnym.
- Wypijaj na czczo przegotowaną wodę z cytryną i miodem.
- Ruszaj się: chodź codziennie na spacery, pływaj.
- Za zaparcia odpowiedzialne są czasem preparaty z żelazem. Porozmawiaj o tym z lekarzem.
- Jeśli nic nie pomaga, może ginekolog przepisze ci bezpieczny dla kobiet w ciąży lek przeciw zaparciom.


• Problemy z koncentracją
Wychodzisz z domu bez kluczyków do samochodu, zapominasz o ważnych spotkaniach chociaż do tej pory byłaś mistrzynią organizacji? Nie martw się. Większość kobiet na tym etapie ciąży ma ogromne problemy ze skupieniem i zapamiętywaniem. Wszystkiemu winne są zawirowania hormonalne. Traktuj ten stan, jako normalny. Im bardziej będziesz się tym przejmować, tym gorzej. Zapisuj daty wszystkich spotkań na kartkach i zostawiaj w widocznym miejscu, możesz też ustawiać sobie „przypomnienie w telefonie”. Warto, żebyś jak najmniej się stresowała. Postaraj się, choć odrobinę odpuścić, i przyzwyczaj się do trochę mniejszej wydajności w pracy.

• Ogólne osłabienie
Być może powodem osłabienia jest anemia. Dlatego to bardzo ważne, żebyś regularnie - raz w miesiącu - badała sobie teraz krew. W czasie ciąży rośnie objętość krwi, zwiększa się też zapotrzebowanie na żelazo, które jest niezbędne do budowania czerwonych krwinek. Ponieważ nie wszystkie kobiety uzyskują odpowiednią ilość żelaza z pożywienia, u części występuje niedobór tego minerału. Narażone są na to szczególnie te kobiety, które zaszły w ciążę szybko po urodzeniu pierwszego dziecka, te w ciąży z bliźniakami i również wszystkie te, które z powodu nudności mało jedzą, albo wymiotują. Ponieważ trudno jest uzupełnić braki żelaza samą dietą, lekarze najczęściej przepisują specjalne preparaty. Jeśli się okaże, że przyczyną anemii nie jest brak żelaza, trzeba wykonać inne badania.

• Duszności
Występują u wielu kobiet na początku drugiego trymestru (zmiany hormonalne). Podobnie, jak w innych częściach organizmu, również w układzie oddechowym dochodzi do obrzmienia naczyń krwionośnych. To dlatego ciężko Ci czasem głęboko oddychać. Im ciąża będzie bardziej zaawansowana, tym będzie to trudniejsze, bo powiększająca się macica uciska przeponę.
UWAGA! Jeśli duszność, przyspieszony oddech połączony jest z bólem w klatce piersiowej czy zasinieniem warg i koniuszków palców, natychmiast skontaktuj się z lekarzem!

Co nie może niepokoić?

• Brak ruchów płodu
Wiele kobiet do momentu, kiedy nie poczuje ruchów dziecka ciągle się martwi. Nic tak nie uspokaja przyszłej mamy, jak bulgotanie w brzuchu, a potem coraz wyraźniejsze puknięcie i kopniaki. Niestety, na to jeszcze chwilkę musisz poczekać. Oczywiście, niektóre z nas odczuwają pierwsze ruchy dziecka już między 14 a 16 tygodniem. Są to na ogół kobiety bardzo szczupłe, albo takie, które są w ciąży drugi lub trzeci raz. Nie mają one problemu z rozpoznaniem, że to właśnie TO. Poza tym macica jest bardziej rozciągnięta, co sprawia, że kopanie jest bardziej wyczuwalne. Jednak większość mam poczuje ruchy dziecka dopiero koło 20 tygodnia. Nie martw się więc, jeśli ciągle nic nie czujesz. Na pewno uspokoi cię też wizyta u lekarza, który sprawdzi czynność serca dziecka.

• Pojawienie się w moczu cukru
To, że w twoim moczu pojawił się cukier, nie oznacza jeszcze, że masz cukrzycę ciążową. Prawie połowa kobiet w pewnym okresie ciąży ma pozytywny wynik badania moczu na cukier. Dlaczego tak się dzieje? Twój organizm dba o to, by maluch był dobrze odżywiony, czyli żeby otrzymywał odpowiednią ilość cukru. Za poziom glukozy we krwi odpowiedzialna jest insulina. Ciąża wyzwala mechanizm antyinsulinowy (poziom cukru w organizmie wzrasta) dzięki czemu odpowiednia ilość glukozy znajduje się we krwi odżywiającej dziecko. Czasem mechanizm działa tak silnie, że we krwi jest więcej glukozy, niż tego oboje potrzebujecie i więcej niż mogą tolerować nerki. Nadmiar jest wydalany z moczem.

• Upławy
Zwiększona ilość wydzieliny z pochwy w okresie ciąży jest zjawiskiem najzupełniej normalnym. Jeśli tylko przypomina ona mleczne upławy o łagodnym zapachu, nie masz powodu do niepokoju. Zakładaj wyłącznie bawełnianą bieliznę, często się podmywaj, unikaj obcisłych ubrań. Używaj też wkładek higienicznych. Jeśli jednak upławy mają zabarwienie żółte lub zielonkawe, są gęste, mają nieprzyjemny zapach i towarzyszy im uczucie swędzenia i pieczenia – najprawdopodobniej nastąpiło zakażenie. Poinformuj o tym swojego lekarza. On najprawdopodobniej zaleci ci odpowiednie czopki, żele lub maście. Warto przed porodem wyleczyć tę niedogodność, bo zdarza się, że podczas rozwiązania może dojść do zarażenia jamy ustnej dziecka. Leczenie można przyspieszyć przez ścisłe przestrzeganie higieny i odpowiednie odżywianie (codziennie pij 1 kubek jogurtu naturalnego zawierającego żywe kultury bakterii)

• Brak brzucha
Niektóre kobiety martwią się, że brzuch rośnie bardzo powoli. Tymczasem wiele zależy od budowy ciała. Jeśli jesteś drobna i szczupła - najprawdopodobniej szybko zaobserwujesz zmiany. Jeśli jednak należysz do kobiet potężniejszych, albo masz silne mięśnie brzucha, Twoja ciąża może być zupełnie niewidoczna, albo mylona ze zwykłym przytyciem. To sprawa bardzo indywidualna. Są kobiety, które nawet w siódmym czy ósmym miesiącu nie wyglądają jak typowe „ciężarówki”. U przeciętnej kobiety brzuch zaczyna rosnąć w okolicach 20 tygodnia. Bądź zatem cierpliwa i spokojnie czekaj.

Opracowano na podstawie "Olivia Ciąża"