Wiele kobiet narzeka na brak apetytu, inne mają dziwne zachcianki jedzeniowe. Przyszłe mamy, zwłaszcza te o drobnej budowie, mogą zauważyć, że ubrania robią się za ciasne, dotyczy to zwłaszcza bielizny. Nadpobudliwość nie ułatwia życia, ale w trudniejszych momentach można pocieszyć się myślą, że wraz z końcem tego miesiąca większość przykrych dolegliwości minie.

Badania do zrobienia:
• analiza krwi
• morfologia
• badanie ogólne moczu
• kontrolna wizyta u ginekologa
• kontrolna wizyta u dentysty
• badanie USG

Po co właściwie USG?

Między 11. a 13. tygodniem należy wykonać USG, żeby zmierzyć przezierność fałdu karkowego. Jest to odległość między skórą a tkanką podskórną na wysokości karku płodu. Prawidłowa wynosi do 2,5 mm. Jeśli przezierność jest większa, należy wykonać kolejne badania w celu wykluczenia Zespołu Downa (test PAPP-A, aminopunkcja).
Dzięki USG można również:
• wcześnie rozpoznać ciążę
• określić tempo wzrostu zarodka, a później płodu
• rozpoznać ciążę mnogą
• zmierzyć wielkość głowy, tułowia czy też długość kości udowej, co jest pomocne w określeniu rzeczywistego wieku płodu
• rozpoznać nieprawidłowości w rozwoju płodu np. wodogłowie
• wcześnie rozpoznać wady narządów płodu np. wadę serca (dzięki czemu dziecko już w okresie prenatalnym będzie otoczone specjalną opieką)
• rozpoznać nieprawidłowości w budowie łożyska
• ustalić wielkość, lokalizację i stopień dojrzałości łożyska
• rozpoznać guzy lub inne nieprawidłowości w budowie macicy
• zdiagnozować poronienie lub ciążę etopową (pozamaciczną).

Już nie zarodek, czyli co słychać u malucha

Twoje dziecko przestaje być już zarodkiem, od tej pory lekarze będą nazywać je płodem. Rośnie bardzo szybko, na początku 10. tygodnia jest wielkości niewielkiego ząbka czosnku i waży około 3 gramów. Pod koniec 13. tygodnia będzie miało rozmiar brzoskwini i osiągnie wagę około 20 gramów. Z wyglądu przypomina miniaturowego człowieka - większość narządów i układów już się rozwinęła. Teraz nie zaszkodzi mu tak łatwo infekcja mamy czy przyjmowane przez nią lekarstwa. Powieki już urosły i skleiły się, a dziecko wygląda jakby spało. Zniknęły błony między palcami rąk i stóp. Całą jamę brzuszną wypełnia wątroba, która w życiu płodowym wytwarza krew. Chłopcom wydłuża się prącie – w tym miesiącu można już rozróżnić płeć dziecka, ale jeszcze nie jest to widoczne na usg. Głowa, przylegająca do tej pory do klatki piersiowej, odchyla się do tyłu, szyja smukleje. W 12. tygodniu rosną paznokcie, a na skórze pojawiają się zawiązki cebulek włosowych. Dziecko zaczyna reagować na bodźce zewnętrzne. Gdy mocno naciśniesz na brzuch, odpowie gwałtownym ruchem całego ciała. Maluch swobodnie pływa w płynie owodniowym, ale ty jeszcze nie czujesz jego ruchów. Pod koniec trzeciego miesiąca pracę podejmują nerki, dziecko robi siusiu. Składniki moczu są wydalane przez łożysko do krwi matki, a potem filtrowane przez jej nerki.

Co u Ciebie?

To już ostatni miesiąc pierwszego trymestru i najprawdopodobniej ostatnie tygodnie zmagania się z dolegliwościami typowymi dla tego etapu ciąży. Może się też zdarzyć, że dopiero teraz przekonasz się, co to znaczy mieć poranne nudności.
Przypominamy, co może Cię męczyć:

Objawy fizyczne:

• zmęczenie i senność
• bóle głowy
To rezultat zmian hormonalnych, a także efekt zmęczenia, napięcia, które towarzyszą ciąży.
Sposoby na bóle głowy:
- dużo odpoczywaj, ale nie przesadzaj z ilością snu, bo to może być przyczyną bólu głowy.
- regularnie jadaj posiłki,
- staraj się przebywać w spokojnym i cichym pomieszczeniu,
- wykonuj proste ćwiczenia relaksujące,
- na bolące miejsca kilka razy dziennie stosuj na przemian zimne i gorące okłady,
- jeśli bóle są silne powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.

• nudności i wymioty
Sposoby na nudności i wymioty:
- zanim wstaniesz rano z łóżka, poproś męża, aby przyniósł Ci coś do przegryzienia np. suchara, banana, tosta z masłem. Dzięki temu podniesie się poziom cukru we krwi. Odczekaj kwadrans i dopiero wstań. Wieczorem, tuż przed zaśnięciem, również zjedz coś lekkiego,
- nie myj zębów tuż po wstaniu,
- nie dopuszczaj do tego, abyś była głodna. Głód potęguje mdłości. Jedz mało, ale często,
- jeśli nie odczuwasz łaknienia, nie zmuszaj się. Organizm sam wie, co jest dla Ciebie i dziecka najlepsze,
- jak najczęściej jedz potrawy zawierające węglowodany: ziemniaki, ryż, makaron, pieczywo. Sprzymierzeńcem w walce z mdłościami jest też witamina B6, dlatego sięgaj po produkty, które ją zawierają: banany, kiełki pszenicy, płatki zbożowe,
- pij herbatkę imbirową - kupisz ją w aptece albo w sklepie ze zdrową żywnością. Możesz ją też przygotować sama, gotując w wodzie plasterek imbiru przez 10 min.

• zaparcia
Podczas ciąży jelita są rozciągnięte i pracują mniej wydajnie. Odpowiadają za to hormony i uciskająca je macica.
Sposoby na zaparcia:
- do diety wprowadź na stałe: surowe lub lekko podgotowane warzywa, świeże owoce, kasze, pełnoziarniste pieczywo, płatki, jabłka, kiwi, buraki, brokuły, czyli produkty bogate w błonnik,
- pij dużo soków owocowych oraz warzyw,
- jedz warzywa strączkowe: fasolę i groch,
- pogryzaj suszone owoce: śliwki, morele, figi. Możesz pić przyrządzony z nich kompot,
- jeśli te zmiany żywieniowe nie pomagają, jedz otręby pszenne np. z jogurtem naturalnym,
- na czczo wypijaj cytrynę z przegotowaną wodą z cytryną i miodem,
- ruszaj się - codziennie chodź na spacery, pływaj,
- za zaparcia są czasem odpowiedzialne preparaty z żelazem, porozmawiaj o tym z lekarzem,
- jeśli nic nie pomoże – poproś ginekologa, niech przepisze Ci bezpieczny dla kobiet w ciąży lek przeciw zaparciom.

• zgaga, niestrawność,

• wzdęcia
Podczas ciąży rosnąca macica uciska na jelita i hamuje ich normalną aktywność. Pojawiają się wzdęcia, gazy. Czujesz się z tym okropnie, szczególnie wieczorem, kiedy masz wrażenie, że „rozsadzi” ci żołądek. Czasem nawet nie wystarczy odpięcie jednego guzika w spodniach.
Co z tym zrobić? Po pierwsze, nie niepokój się. Twoja macica ochrania dziecko z każdej strony, a płyn owodniowy nie przepuszcza żadnych niebezpiecznych substancji.Tak naprawdę dziecko uspokaja się, słysząc bulgotania i szmery, które dochodzą z Twojego żołądka. Jednak warto zrobić wszystko, żeby wzdęcia się zmniejszyły - głównie dla własnego komfortu. Oto rady jak to zrobić:
- jedz regularne posiłki,
- staraj się nie objadać (lepiej zjeść sześć małych posiłków niż trzy duże),
- jedz powoli. Kiedy jesz szybko, zachłystujesz się powietrzem. To „złapane” powietrze zalega w Twoim jelicie,
- unikaj wzdymających produktów typu kapusta, groch, cebula. Unikaj też potraw tłustych i smażonych.

• dalsze powiększanie się piersi

• zawroty głowy, szczególnie przy zmianie pozycji ciała

• nieżyt nosa i krwawienie z nosa

• zwiększenie apetytu

• kłopoty ze snem
Od początku ciąży nie przespałaś dobrze żadnej nocy? Powodów może być wiele - rosnąca macica uciska na pęcherz i kilka razy wstajesz w nocy do łazienki. Poza tym w twoim organizmie dzieje się prawdziwa rewolucja – siłą rzeczy ma to ogromny wpływ na twoje samopoczucie - Dużo myślisz o dziecku, jesteś podekscytowana tym co się dzieje teraz i zdarzy za kilka miesięcy. Tak więc sama widzisz, że nie są to najlepsze warunki, by spać spokojnie. Jak to zmienić?
- Aktywnie spędzaj dzień. Jeśli zużyjesz maksimum energii w ciągu dnia, wieczorem nie będziesz miała siły na rozmyślania i szybko zaśniesz.
- Nie śpij w ciągu dnia i nie poleguj. Niech sypialnia będzie miejscem, w którym pojawiasz się dopiero przed nocą.
- Wietrz pokój. Zaduch jest wrogiem dobrego snu. Najlepiej śpij z uchylonym oknem, bez względu na pogodę.
- Wieczorem ogranicz spożywanie płynów, dzięki temu będziesz rzadziej chodzić do łazienki w nocy.
- Nie martw się swoją bezsennością. Nie myśl o niej. Jeśli nie możesz zasnąć, poczytaj książkę, oglądaj TV. Jednym słowem, poczekaj aż zrobisz się senna.

Odczucia psychiczne
• nadpobudliwość - rozdrażnienie, zmienne nastroje, płaczliwość
• lęk, obawy, niepokój

Seks
Z seksem w ciąży jest trochę jak z jedzeniem owoców morza. Są wielcy fani tego przysmaku i jego zagorzali przeciwnicy. Dla jednych ciąża to najlepszy czas, by odkryć swój erotyczny potencjał, dla innych okres niechęci na zbliżenia. Oba te skrajne odczucia są naturalne, zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn. We wczesnej ciąży mogą męczyć cię nudności i wymioty, a to sprawi, że nie w głowie będą ci łóżkowe igraszki. Później problemem może być rosnący brzuch. Na to czy kobieta ma ochotę na seks, duży wpływ ma partner. Jeśli ona czuje się w jego oczach ciągle atrakcyjna, ochota na seks jest większa.
Wiele kobiet boi się też o zdrowie dziecka, często pytają lekarza czy współżycie nie zagraża płodowi. Te obawy są zrozumiałe, natomiast w przypadku zdrowej ciąży zupełnie bezzasadne. Płód jest dobrze chroniony wewnątrz worka owodniowego i macicy, a macica jest szczelnie oddzielona od środowiska zewnętrznego przez warstwę śluzu znajdującą się w ujściu szyjki macicy.
Najważniejszą sprawą jest dostrzeżenie, że seksualne odczucia Twoje i Twojego partnera są różne i podczas ciąży się zmieniają. Najważniejsze jest wzajemne zrozumienie i otwarte mówienie o swoich odczuciach.

Co Cię może niepokoić:

Problemy z oddaniem moczu
Około 20 procent kobiet ma tzw. tyłozgięcie macicy. U większości z nich położenie macicy ulega zmianie pod koniec pierwszego trymestru i nie wiążą się z tym żadne dodatkowe problemy. Zdarza się jednak, że macica nie przesuwa się, a co za tym idzie uciska cewkę moczową. Ciężarna ma wtedy wrażenie silnego parcia na pęcherz, mimo to nie może oddać moczu. Co trzeba zrobić? Jeśli masz problemy tego typu, koniecznie powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu. Lekarz może próbować przemieścić macicę i odsunąć ją od cewki moczowej na właściwą pozycję. Czasem konieczne jest cewnikowanie (usunięcie moczu cewnikiem).

Badania radiologiczne
Do tej pory nieznana jest bezpieczna dla płodu dawka promieniowania rentgenowskiego. W związku z tym wielu lekarzy uważa, że najlepiej nie prześwietlać ciężarnej w ogóle. Szczególnie niebezpieczny jest okres między 8. a 15. tygodniem ciąży. Narażanie kobiety na promieniowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia wad u płodu. Jednak zdarzają się sytuacje, w których staje się to konieczne, takie jak np. złamanie, silne zapalenie zęba czy płuc. Wówczas należy przedyskutować z lekarzem wszystkie techniki diagnostyczne i wybrać najbezpieczniejszą dla płodu. Jeśli decydujesz się na prześwietlenie ciała, okryj brzuch ołowianym fartuchem.


Opr. na podst. „Olivia ciąża” Olivia ekstra 2/06, "W oczekiwaniu na dziecko” H. Murkoff, A. Eisenberg, S. Hathaway" oraz „Ciąża 40 kolejnych tygodni" i "Ciąża w pytaniach i odpowiedziach", Glade B. Curtis